Τρίτη, 6 Δεκεμβρίου 2022
trikaladay.gr / Άρθρα / Ο ξεχασμένος καύσωνας του 1977, όταν ο υδράργυρος άγγιξε τους 48 βαθμούς

Ο ξεχασμένος καύσωνας του 1977, όταν ο υδράργυρος άγγιξε τους 48 βαθμούς

Μέχρι σήμερα, το απόλυτο ρεκόρ στο θερμόμετρο όλης της Ευρώπης μεταπολεμικά κατέχει η Ελευσίνα, με τον καύσωνα μίας μόνο ημέρας. Μήπως όμως τα στοιχεία προέκυψαν από λάθος στη μέτρηση λόγω απειρίας;

 

Από ένας ανά τρεις αιώνες σε ένας ανά μόλις τρία χρόνια έχει μειωθεί η συχνότητα για τους καύσωνες παγκοσμίως, σύμφωνα με τη νέα αποκαλυπτική ανάλυση που δημοσίευσε το Met Office από το Ηνωμένο Βασίλειο, επ’ αφορμή του καινούργιου αρνητικού ρεκόρ θερμοκρασιών, που κατέγραψε ο πλανήτης φέτος: στην Ασία οι μέγιστες θερμοκρασίες τον Μάιο σκαρφάλωσαν στους 50 και κάτι βαθμούς Κελσίου, παρακαλώ.

Και δεν είναι μόνο η αφόρητη ζέστη και τα καρδιακά επεισόδια που εγκυμονούν – σοδειές καταστρέφονται, δάση τυλίγονται στις φλόγες, το ρεύμα και το νερό κόβονται, αφού οι εγκαταστάσεις κυριολεκτικά λιώνουν.

Την ίδια τραγική απορρύθμιση είχε ζήσει η πρωτεύουσα της Ελλάδας, το καλοκαίρι του 1987: «Έλιωσαν και οι ράγες του μετρό», έγραφαν οι εφημερίδες της εποχής, αναφερόμενες προφανώς στο δίκτυο το τρένων (και όχι του μετρό), που στράβωσε από τους 44 °C, μένοντας για ώρες εκτός λειτουργίας.

Και αυτό ήταν μονάχα ένα μηδαμινό πρόβλημα μπροστά στους 2.083 νεκρούς που εκτιμάται ότι έφτασαν οι νεκροί εκείνο το δωδεκαήμερο του καύσωνα. Ήταν το φονικότερο αλλά όχι το μεγαλύτερο ρεκόρ που έχει καταγράψει η χώρα λόγω του υψηλού υδράργυρου.

Την πρωτιά στους καύσωνες που έχουν καταγραφεί μεταπολεμικά σε ολόκληρη την έκταση της Ευρώπης, όπως σημειώνεται μέχρι σήμερα στα αρχεία του Παγκόσμιου Μετεωρολογικού Οργανισμού, κρατάει η βιομηχανική πόλη της Ελευσίνας και το περιστατικό του 1977, μια δεκαετία πριν δηλαδή από τον μάλλον διασημότερο καύσωνα της σύγχρονης ιστορίας μας. Πώς δικαιολογείται αυτό το παράδοξο;

Ο μονοήμερος καύσωνας του 1977

 

© Alexandros Michailidis / SOOC

 

Περίπου στο 1,1 °C υπολογίζεται η άνοδος της θερμοκρασίας σήμερα στον πλανήτη, σε σχέση με την προβιομηχανική εποχή –σύμφωνα, πάλι, με το πρόσφατο report του Met Office–, αλλά δεν είναι τόσο το μάξιμουμ της τιμής που ανησυχεί τους επιστήμονες διεθνώς, όσο η διάρκεια: τα θερμά ατμοσφαιρικά ρεύματα από την Αφρική (όπως είναι ο αφρικανικός αντικυκλώνας που παρατηρείται τα τελευταία χρόνια) γίνονται πολύ πιο επίμονα και πρόωρα μέσα στα χρόνια.

Για του λόγου το αληθές, ας ρίξουμε μια ματιά στα στοιχεία που έχει δημοσιεύσει το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών: οι εκτενέστεροι καύσωνες στη χώρα είναι εκείνοι του 1945, του 2007 και του 2012, που είχαν διάρκεια εννέα ημερών ο καθένας, αλλά ο καύσωνας του 2021 κατέρριψε αυτό το φράγμα, φτάνοντας τις 10 μέρες.

Γενικότερα, σε αυτά τα επίπεδα κινείται πάνω-κάτω η περίοδος ζωής ενός ισχυρού κύματος ζέστης στη Μεσόγειο. Εντούτοις, τα δεδομένα του ιστορικού καύσωνα του 1977 δεν υπακούν σε αυτόν τον κανόνα.

Μία και μόνο ημέρα έχει περάσει στην ιστορία από εκείνο το θέρος για τις υψηλές θερμοκρασίες: ήταν 10 Ιουλίου του 1977 και ο υδράργυρος έδειξε (υπό σκιά, πάντα) το πρωτάκουστο νούμερο των 48.0 °C στην Ελευσίνα, 42.0 °C στο κέντρο της Αθήνας και 44.0 °C στη Νέα Φιλαδέλφεια.

Το χτύπημα της θερμοκρασίας υπήρξε σφοδρό αλλά σύντομο, έτσι που οι καταστροφές δεν πλησίασαν ούτε κατά διάνοια τα περιστατικά του 1987: ο πηχυαίος τίτλος στο φύλλο της εφημερίδας Μακεδονία έγραφε «3 θάνατοι και 11 πνιγμοί», ως συνέπεια του τρομερού [sic] καύσωνα. Αλλά μέχρι εκεί.

Οι αστερίσκοι των μετεωρολόγων για λάθος εκτίμηση

 

© Alexandros Michailidis / SOOC

Είναι μεγάλη η ασυμφωνία ανάμεσα στις τρεις μετρήσεις θερμοκρασιών, όπως έχει επισημάνει ο μετεωρολόγος Θοδωρής Κολυδάς στο News 247. «Σε περιόδους καύσωνα, η μέγιστη θερμοκρασία στου Τατοΐου είναι σχεδόν πάντα μικρότερη από την αντίστοιχη της Νέας Φιλαδέλφειας», λέει χαρακτηριστικά, ενώ «η μέγιστη θερμοκρασία της Ελευσίνας μπορεί να είναι ίδια ή λίγο μεγαλύτερη, αλλά όχι με απόκλιση πάνω από 1 βαθμό».

Τι συνέβη λοιπόν και οι οξύμωρες μετρήσεις του 1977 πέρασαν στην ιστορία, ως ο σφοδρότερος καύσωνας που έχει ζήσει η Ευρώπη στη σύγχρονη ιστορία; Είναι πιθανότητα απόρροια λάθους μέτρησης – όχι λάθους στην τιμή, αλλά λάθους στις συνθήκες μέτρησης, λόγω απειρίας.

Συγκεκριμένα, εκείνη την ημέρα είχε ξεσπάσει πυρκαγιά στην Πάρνηθα, η οποία έφτασε πολύ κοντά στο Τατόι (τα στοιχεία του κύριου Κολυδά αναφέρουν 4.000 στρέμματα καμένου δάσους), άρα τα δεδομένα του υδράργυρου αλλοιώθηκαν. Σε αυτήν τη θέση συνηγορεί και ο έμπειρος μετεωρολόγος Δημήτρης Ζιακόπουλος: «Διατηρώ πολλές επιφυλάξεις για την εγκυρότητα του συγκεκριμένου περιστατικού ως άνω ρεκόρ».

Μικρή σημασία έχει βέβαια αυτό για τους Αθηναίους του 1977 που είτε από τα ατμοσφαιρικά ρεύματα, είτε από την πυρκαγιά, έζησαν ζέστη κοντά στους 50 °C. «Αυτοί ήταν καύσωνες», θα λένε τώρα στα παιδιά τους, κουνώντας με νόημα το χέρι.

oneman

 

Δες επίσης

Αργίες 2023: Δείτε τα τριήμερα του νέου έτους

Στην αναζήτηση του επόμενου τριημέρου βρίσκονται ήδη αρκετοί εργαζόμενοι που θέλουν μία ανάσα από τη ...