Βικτόρια Χίσλοπ: “Η Οδύσσεια του Νόλαν μπορεί να αλλάξει τον τρόπο που ο κόσμος βλέπει την Ελλάδα”

Η Βρετανίδα συγγραφέας, Βικτόρια Χίσλοπ, σε συνέντευξή της, μιλά για το διεθνές ενδιαφέρον που έχει προκαλέσει η ταινία “Οδύσσεια” του Κρίστοφερ Νόλαν, υπογραμμίζοντας ότι μπορεί να αλλάξει τον τρόπο που ο κόσμος βλέπει την Ελλάδα. Παράλληλα, μιλά για την επιστροφή του Ομήρου στο επίκεντρο της παγκόσμιας συζήτησης αλλά για το νέο της μυθιστόρημα «Σκοτεινή Θάλασσα», που εμπνέεται από μια διαφορετική ελληνική Οδύσσεια.

Μοναδική ευκαιρία για την Ελλάδα

Η Βικτόρια Χίσλοπ, η οποία έχει αποκτήσει την ελληνική ιθαγένεια και μοιράζει τη ζωή της ανάμεσα στο Ηνωμένο Βασίλειο και την Ελλάδα, συγκεκριμένα την Κρήτη, εξακολουθεί να παρακολουθεί στενά όσα συμβαίνουν στη χώρα που, όπως η ίδια έχει δηλώσει πολλές φορές, θεωρεί δεύτερη πατρίδα της. Σε συνέντευξη που παραχώρησε στην ΕΡΤ, εξηγεί γιατί θεωρεί ότι αυτή η συγκυρία αποτελεί μια μοναδική ευκαιρία για την Ελλάδα να αναδείξει όχι μόνο την αρχαία της κληρονομιά αλλά και τη σύγχρονη ταυτότητά της. Παράλληλα, αποκαλύπτει λεπτομέρειες για το νέο της βιβλίο, το οποίο επιστρέφει σε μια από τις πιο τραυματικές σελίδες της ελληνικής ιστορίας, εξερευνώντας την έννοια της επιστροφής μέσα από τα μάτια παιδιών που βρέθηκαν μακριά από την πατρίδα τους μετά τον Εμφύλιο.

Αναλυτικά, η συνέντευξη

Ερώτηση: Βρίσκεσαι αυτές τις ημέρες στην Κρήτη, έχοντας μόλις έρθει από τη Βρετανία. Εμείς διαβάζουμε για το τεράστιο ενδιαφέρον που έχει προκαλέσει η «Οδύσσεια» του Κρίστοφερ Νόλαν. Το διαπιστώνεις κι εσύ στην καθημερινότητα;

Βικτόρια Χίσλοπ: Ναι, απολύτως. Μόλις έφτασα στην Κρήτη από το Λονδίνο και πραγματικά όλοι μιλούν για την ταινία. Εκτός ίσως από λίγους κριτικούς, ο περισσότερος κόσμος έχει ενθουσιαστεί. Νομίζω πως είναι η πρώτη φορά που η ελληνική μυθολογία βρίσκεται τόσο έντονα στην καθημερινή συζήτηση. Αυτό είναι κάτι εξαιρετικά θετικό. Πριν από περίπου έξι μήνες διάβασα ξανά την «Οδύσσεια», σε μια εξαιρετική μετάφραση, γιατί ήθελα να είμαι προετοιμασμένη για την ταινία. Ταυτόχρονα βλέπω στις ελληνικές εφημερίδες να γράφουν ότι πολλοί θέλουν να μάθουν ελληνικά. Ίσως αυτό να είναι λίγο υπερβολικό, όμως είναι γεγονός ότι έχουν αυξηθεί σημαντικά οι πωλήσεις βιβλίων με θέμα τον Όμηρο και την ελληνική μυθολογία.

Ερώτηση: Είναι σαν να είχε ήδη δημιουργηθεί ένα υπόβαθρο. Υπήρχαν βιβλία, όπως εκείνα του Στίβεν Φράι, αλλά η ταινία μοιάζει να εκτόξευσε το ενδιαφέρον.

Βικτόρια Χίσλοπ: Ακριβώς. Ήταν σαν όλοι να προετοιμάζονταν γι’ αυτή την ταινία. Για πρώτη φορά στη ζωή μου είδα βιβλία για την ελληνική μυθολογία να βρίσκονται στις βιτρίνες των βιβλιοπωλείων, στις πιο προβεβλημένες θέσεις. Αυτό σημαίνει ότι έχουν γίνει πραγματικά best sellers. Και χαίρομαι πολύ γι’ αυτό, γιατί πιστεύω ότι για πρώτη φορά πολλοί άνθρωποι στη Βρετανία, αλλά και γενικότερα στην Ευρώπη, αρχίζουν να αντιλαμβάνονται ολόκληρη την ιστορία του Ομήρου. Μέχρι σήμερα γνώριζαν αποσπασματικά κάποιες ιστορίες: τον Κύκλωπα, την Κίρκη ή μερικά ακόμη επεισόδια. Τώρα όμως θέλουν να διαβάσουν την «Οδύσσεια» ως ένα ενιαίο έργο, σαν ένα μεγάλο μυθιστόρημα. Και αφού δουν την ταινία, αναζητούν το αυθεντικό ομηρικό κείμενο.

Ερώτηση: Άρα πιστεύεις ότι η ταινία λειτουργεί σαν μια γέφυρα που οδηγεί τον κόσμο πίσω στον ίδιο τον Όμηρο.

Βικτόρια Χίσλοπ: Ναι, γιατί οι άνθρωποι καταλαβαίνουν πλέον ότι δεν πρόκειται απλώς για μια περιπέτεια. Η «Οδύσσεια» είναι ένα τεράστιο έργο, γεμάτο ιδέες, συμβολισμούς και βαθιά νοήματα. Φυσικά ο Κρίστοφερ Νόλαν έχει προσθέσει τα δικά του στοιχεία. Πρόκειται για μια χολιγουντιανή παραγωγή και αυτό ήταν αναμενόμενο. Πριν από λίγες ημέρες μιλούσα με έναν καθηγητή κλασικών σπουδών, ο οποίος μου είπε ότι περιμένει αύξηση του ενδιαφέροντος των νέων για τα αρχαία ελληνικά και για τις κλασικές σπουδές γενικότερα. Αν συμβεί αυτό, θα είναι κάτι πραγματικά πολύ θετικό για την Ελλάδα.

Ερώτηση: Ιδίως σε μια περίοδο που οι κλασικές σπουδές στη Βρετανία δεν αποτελούν πλέον μια αυτονόητη επιλογή για τους νέους…

Βικτόρια Χίσλοπ: Αυτό είναι αλήθεια. Οι κλασικές σπουδές αντιμετωπίζουν δυσκολίες τα τελευταία χρόνια. Δεν βρίσκονται πλέον στην πρώτη γραμμή των επιλογών των νέων. Γι’ αυτό πιστεύω ότι μια τόσο μεγάλη κινηματογραφική παραγωγή μπορεί πραγματικά να αλλάξει κάτι. Αν οδηγήσει περισσότερους νέους να ανακαλύψουν τον Όμηρο και να στραφούν στις κλασικές σπουδές, θα είναι μια πολύ σημαντική εξέλιξη. Και, ναι, σε αυτή την περίπτωση αξίζει ένα μεγάλο «ευχαριστώ» στον Κρίστοφερ Νόλαν.

Ερώτηση: Πιστεύεις ότι όλο αυτό δείχνει πως ο ελληνικός πολιτισμός εξακολουθεί να ασκεί μια ιδιαίτερη γοητεία διεθνώς; Ίσως κάποιες φορές να περνά σε δεύτερο πλάνο, όμως αρκεί μια μεγάλη ταινία για να επιστρέψει στο επίκεντρο.

Βικτόρια Χίσλοπ: Νομίζω πως είναι κάτι ακόμη μεγαλύτερο από μια επιτυχημένη ταινία. Εγώ την είδα την πρώτη κιόλας ημέρα που προβλήθηκε και, δύο εβδομάδες μετά, οι εικόνες της παραμένουν ακόμη στο μυαλό μου. Συνήθως βλέπουμε μια ταινία και ύστερα από μία ή δύο ημέρες έχει ήδη αρχίσει να ξεθωριάζει. Με την «Οδύσσεια», όμως, συμβαίνει το αντίθετο. Είναι από εκείνες τις ιστορίες που μένουν μαζί σου. Είμαι επίσης βέβαιη ότι θα υπάρξει αντίκτυπος και στον τουρισμό. Δεν ξέρω αν η Ελλάδα χρειάζεται ακόμη περισσότερο τουρισμό, όμως πιστεύω ότι πολλοί άνθρωποι θα θελήσουν να επισκεφθούν μέρη όπως η Μεθώνη και η Ιθάκη, όχι μόνο για να τα δουν, αλλά για να νιώσουν ότι περπατούν στα ίδια μέρη όπου γεννήθηκε αυτός ο μύθος.

Ερώτηση: Ήδη, πάντως, στην Ιθάκη, στη Μεθώνη και σε άλλες περιοχές της Πελοποννήσου προετοιμάζονται θεματικές ομηρικές διαδρομές, ώστε οι επισκέπτες να μπορούν να ακολουθούν οργανωμένα το ταξίδι του Οδυσσέα.

Βικτόρια Χίσλοπ: Αυτό ακούγεται πολύ ενδιαφέρον. Έχω επισκεφθεί αρκετές φορές την Ιθάκη και εύχομαι μόνο όλη αυτή η ανάπτυξη να μη μεταβάλει τον φυσικό χαρακτήρα του νησιού και του περιβάλλοντός του. Από την άλλη πλευρά, είναι απόλυτα φυσιολογικό οι άνθρωποι που συγκινούνται από μια τόσο δυνατή ιστορία, γεμάτη ιδέες και φιλοσοφία, να θέλουν να βρεθούν πιο κοντά στον τόπο από τον οποίο γεννήθηκαν όλα αυτά. Να αναζητήσουν την αφετηρία αυτής της σκέψης και αυτού του πολιτισμού.

Ερώτηση: Πιστεύεις ότι αυτή είναι μια ευκαιρία ώστε όσοι έρθουν στην Ελλάδα για την αρχαία κληρονομιά της να γνωρίσουν και τη σύγχρονη ιστορία της χώρας;

Βικτόρια Χίσλοπ: Για μένα είναι μια πολύ μεγάλη ευκαιρία. Μέχρι σήμερα αυτό που με ενδιέφερε περισσότερο ήταν η νεότερη ελληνική ιστορία, γιατί αυτή παραμένει σχετικά άγνωστη στους περισσότερους αναγνώστες μου. Όμως, όταν ένας ταξιδιώτης έρχεται στην Ελλάδα, δεν βλέπει μόνο μία πλευρά της χώρας. Μπορεί να έρθει αρχικά για τα αρχαία, για τον Όμηρο ή για την κλασική Ελλάδα. Στη συνέχεια όμως γνωρίζει και το τοπίο, τους ανθρώπους και τη σημερινή ζωή. Στην ταινία, βέβαια, βλέπουμε και άλλα μέρη, όπως τη Σικελία, όπου έγιναν γυρίσματα. Παρ’ όλα αυτά, στο μυαλό του θεατή όλα αυτά συνδέονται τελικά με την Ελλάδα. Αυτή η σύνδεση ανάμεσα στον άνθρωπο, στον τόπο και στην ιστορία είναι κάτι εξαιρετικά θετικό. Και αν όλη αυτή η συζήτηση οδηγήσει ακόμη περισσότερους ανθρώπους να μάθουν αρχαία ελληνικά, τότε αυτό θα είναι καλό για όλους μας. Είναι μια γλώσσα με τεράστια σημασία.

Ερώτηση: Εσύ ίσως είσαι η επόμενη που θα ξεκινήσει μαθήματα αρχαίων ελληνικών…

Βικτόρια Χίσλοπ: (γέλια) Ίσως! Και ποιος ξέρει; Ίσως κάποια μέρα να δούμε και την ταινία του Νόλαν με υπότιτλους στα αρχαία ελληνικά! Αυτό θα ήταν πραγματικά υπέροχο.

Ερώτηση: Εσύ έχεις αφιερώσει μεγάλο μέρος της συγγραφικής σου πορείας στο να γνωρίσεις την Ελλάδα στο διεθνές κοινό. Σήμερα, βλέποντας τόσο μεγάλο ενδιαφέρον για την ελληνική μυθολογία, αισθάνεσαι κι εσύ αυτή την περηφάνια; Πλέον έχεις και την ελληνική ιθαγένεια, ζεις ανάμεσα στην Ελλάδα και το Λονδίνο. Νιώθεις ότι είσαι μέρος αυτής της ιστορίας;

Βικτόρια Χίσλοπ: Ναι, φυσικά. Κάθε φορά που συμβαίνει κάτι τόσο θετικό για την Ελλάδα, αισθάνομαι κι εγώ χαρά. Δεν σκέφτομαι ποτέ την Ελλάδα σαν μια ξένη χώρα. Για μένα είναι «η χώρα μας». Ακόμη και όταν βρίσκομαι στην Αγγλία, νιώθω ότι η Ελλάδα είναι μέσα στην καρδιά μου. Ίσως αυτό να ακούγεται παράξενο σε κάποιους ανθρώπους, αλλά είναι η αλήθεια. Όταν ακούω να μιλούν με όμορφα λόγια για την Ελλάδα, χαίρομαι πραγματικά. Και όταν ακούω κάτι άδικο ή αρνητικό, θυμώνω. Νιώθω πολύ περήφανη, γιατί γνωρίζω πόσο βαθιά είναι η ελληνική παρουσία μέσα σε αυτή την ταινία. Και τώρα ελπίζω να ακολουθήσουν και άλλα έργα εμπνευσμένα από τον Όμηρο. Αυτό είναι που περιμένω περισσότερο.

Ερώτηση: Θέλω όμως να σταθούμε και στο νέο σου βιβλίο, που αναμένεται να κυκλοφορήσει το φθινόπωρο. Αν δεν κάνω λάθος, υπάρχει κι εκεί μια ιδιαίτερη σύνδεση με την «Οδύσσεια».

Βικτόρια Χίσλοπ: Ναι, υπάρχει. Η ιστορία ακολουθεί μια ομάδα παιδιών που, μετά τον Ελληνικό Εμφύλιο, βρέθηκαν μακριά από την Ελλάδα. Κάποια μεγάλωσαν στην Ουγγαρία, άλλα στην Αλβανία και σε άλλες χώρες, ενώ μερικά κατέληξαν ακόμη και στην Αμερική. Με έναν τρόπο, λοιπόν, υπάρχει μια σύνδεση με τον Οδυσσέα, γιατί και αυτά τα παιδιά βρίσκονται μακριά από τον τόπο τους και αναζητούν τον δρόμο της επιστροφής.

Ερώτηση: Επιστρέφεις δηλαδή σε μία από τις πιο δύσκολες και ευαίσθητες σελίδες της νεότερης ελληνικής ιστορίας, στον Εμφύλιο.

Βικτόρια Χίσλοπ: Ναι. Όμως αυτό που με ενδιέφερε περισσότερο δεν ήταν μόνο το ιστορικό γεγονός. Με συγκινεί η ανάγκη των ανθρώπων να επιστρέψουν εκεί όπου πραγματικά ανήκουν. Οι ήρωες του βιβλίου είναι φανταστικοί χαρακτήρες, αλλά όσα ζουν βασίζονται σε πραγματικές καταστάσεις που συνέβησαν εκείνη την εποχή. Αυτό που με απασχολεί είναι η ανάγκη τόσο των παιδιών όσο και των γονιών τους να ξαναβρεθούν. Να μπορέσουν, κάποια στιγμή, να επιστρέψουν όλοι μαζί στο σπίτι τους.

Ερώτηση: Ουσιαστικά μιλάς για μια προσωπική «Οδύσσεια».

Βικτόρια Χίσλοπ: Ακριβώς. Ο Οδυσσέας δεν είναι ο μόνος άνθρωπος που αναγκάστηκε να βρεθεί μακριά από το σπίτι του. Στην πραγματικότητα, αυτή είναι μια εμπειρία που έχει ζήσει αμέτρητος κόσμος. Πολλοί άνθρωποι βρίσκονται κάποια στιγμή μακριά από τον τόπο όπου αισθάνονται ότι ανήκουν και το μόνο που επιθυμούν είναι να επιστρέψουν. Μόνο που αυτή η επιστροφή δεν είναι ποτέ εύκολη. Αυτό είναι και το κεντρικό θέμα του βιβλίου μου.

Ερώτηση: Ο ελληνικός τίτλος θα είναι «Σκοτεινή Θάλασσα».

Βικτόρια Χίσλοπ: Ναι. Ο τίτλος προέρχεται από μια μετάφραση του Ομήρου. Η θάλασσα στον Όμηρο δεν είναι απλώς ένας τόπος. Είναι κάτι βαθύ, δύσκολο, απρόβλεπτο και πολλές φορές επικίνδυνο. Αυτή η εικόνα εκφράζει απόλυτα και το ταξίδι των ηρώων μου.

Ερώτηση: Σε αντίθεση όμως με πολλές πραγματικές ιστορίες εκείνης της εποχής, στο βιβλίο υπάρχει τελικά επιστροφή.

Βικτόρια Χίσλοπ: Ναι. Είναι ένα αισιόδοξο τέλος. Όπως ο Οδυσσέας φτάνει τελικά στην Ιθάκη, έτσι και οι χαρακτήρες του βιβλίου βρίσκουν τον δρόμο τους. Καθ’ όλη τη διάρκεια του μυθιστορήματος υπάρχουν αρκετές αναφορές στην «Οδύσσεια». Οι ήρωες διαβάζουν αποσπάσματα, επιστρέφουν ξανά και ξανά στον Όμηρο και ο αναγνώστης μπορεί εύκολα να διακρίνει αυτή τη σύνδεση. Γιατί, όσο περισσότερο διάβαζα τον Όμηρο, τόσο περισσότερο καταλάβαινα πόσο βαθιά και διαχρονική είναι αυτή η ιστορία.

Ερώτηση: Έχεις πει ότι άργησες να διαβάσεις ολόκληρη την «Οδύσσεια».

Βικτόρια Χίσλοπ: Ναι, είναι αλήθεια. Γνώριζα φυσικά πόσο σημαντικός είναι ο Όμηρος για την Ελλάδα. Ήξερα ότι όλοι τον διαβάζουν στο σχολείο και πάντοτε ένιωθα λίγο άβολα που εγώ δεν είχα διαβάσει ολόκληρο το έργο. Τελικά το έκανα πρόσφατα. Μάλιστα, το έχω ήδη διαβάσει δύο φορές σε μετάφραση και τώρα έχω δίπλα μου και την ελληνική έκδοση. Ήταν μια εμπειρία που με έκανε να καταλάβω ακόμη περισσότερο γιατί αυτό το έργο εξακολουθεί να συγκινεί τόσους ανθρώπους, έπειτα από χιλιάδες χρόνια.

Ερώτηση: Το νέο σου βιβλίο, λοιπόν, θα κυκλοφορήσει πρώτα στα αγγλικά και λίγο αργότερα στα ελληνικά.

Βικτόρια Χίσλοπ: Ναι. Στα αγγλικά θα κυκλοφορήσει στα τέλη Σεπτεμβρίου, ενώ η ελληνική έκδοση αναμένεται στις αρχές Νοεμβρίου. Αν δεν κάνω λάθος, στις 7 Νοεμβρίου.

Ερώτηση: Βικτόρια, σε ευχαριστούμε θερμά για αυτή τη συζήτηση και ανυπομονούμε να τα ξαναπούμε με αφορμή την κυκλοφορία της «Σκοτεινής Θάλασσας».

Βικτόρια Χίσλοπ:

Κι εγώ σας ευχαριστώ πάρα πολύ. Χάρηκα πραγματικά που μιλήσαμε ξανά. Να περάσετε όμορφα και εύχομαι καλές διακοπές σε όλους όσοι μας ακούν.

Πηγή: parapolitika