Τα καλοκαίρια που αγαπήσαμε: 5 κινηματογραφικά αριστουργήματα που αποθέωσαν τον ήλιο και τη θάλασσα

Υπάρχουν ταινίες στις οποίες το καλοκαίρι δεν αποτελεί απλώς το φόντο της ιστορίας. Γίνεται πρωταγωνιστής, καθορίζει τις σχέσεις, απελευθερώνει επιθυμίες, φέρνει τους ανθρώπους πιο κοντά και, κάποιες φορές, τους αλλάζει για πάντα.

Ο κινηματογράφος αγάπησε ιδιαίτερα αυτή την εποχή. Τον εκτυφλωτικό ήλιο, τα νησιά, τις παραλίες, τα ανοιχτά παράθυρα, τα απογεύματα που μοιάζουν ατελείωτα και εκείνη την ιδιαίτερη αίσθηση ότι για λίγες εβδομάδες η πραγματική ζωή μπορεί να περιμένει.

Από τη Μεσόγειο μέχρι τις ακτές της Ιταλίας και τα ελληνικά νησιά, πέντε ταινίες κατάφεραν να μετατρέψουν το καλοκαίρι σε κάτι περισσότερο από εποχή: σε κινηματογραφική ανάμνηση.

«Plein Soleil» – Ο ήλιος κρύβει και σκοτάδι

Η κινηματογραφική μεταφορά του μυθιστορήματος «The Talented Mr. Ripley» της Πατρίσια Χάισμιθ από τον Ρενέ Κλεμάν παραμένει μία από τις πιο γοητευτικές απεικονίσεις του μεσογειακού καλοκαιριού.

Στο «Plein Soleil» του 1960, ο νεαρός Αλέν Ντελόν περιφέρεται ανάμεσα σε ιστιοπλοϊκά, μικρά ιταλικά λιμάνια, λευκά ρούχα και ένα σχεδόν ανελέητο γαλάζιο.

Η ομορφιά, όμως, λειτουργεί παραπλανητικά. Πίσω από τον ήλιο και την ανεμελιά κρύβονται ζήλια, απληστία, εξαπάτηση και έγκλημα. Το καλοκαίρι του Κλεμάν είναι αισθησιακό και επικίνδυνο ταυτόχρονα, αποδεικνύοντας ότι ακόμα και κάτω από το πιο δυνατό φως μπορούν να κρύβονται σκοτεινά μυστικά.

«Le Mépris» – Το μπλε της Μεσογείου μέσα από τον Γκοντάρ

Ένα σπίτι πάνω από τη θάλασσα, η Μπριζίτ Μπαρντό, ο Μισέλ Πικολί και το εκτυφλωτικό τοπίο του Κάπρι.

Στην «Περιφρόνηση» του 1963, ο Ζαν-Λικ Γκοντάρ δημιουργεί μία από τις ωραιότερες κινηματογραφικές απεικονίσεις της Μεσογείου, την ώρα που καταγράφει τη σταδιακή διάλυση ενός γάμου.

Η περίφημη Casa Malaparte, χτισμένη πάνω στους βράχους του Κάπρι, γίνεται ένα σχεδόν εξωπραγματικό σκηνικό απέναντι στο απέραντο γαλάζιο.

Ο ήλιος είναι παντού, αλλά δεν προσφέρει σωτηρία. Αντίθετα, φωτίζει κάθε απόσταση που δημιουργείται ανάμεσα στους δύο ανθρώπους. Ο Γκοντάρ μετατρέπει έτσι τη μεσογειακή ομορφιά σε χώρο μελαγχολίας, δημιουργώντας εικόνες που παραμένουν ανεξίτηλες περισσότερα από εξήντα χρόνια αργότερα.

«The Talented Mr. Ripley» – Το απόλυτο ιταλικό καλοκαίρι

Σχεδόν τέσσερις δεκαετίες μετά το «Plein Soleil», ο Άντονι Μινγκέλα επέστρεψε στο μυθιστόρημα της Χάισμιθ και δημιούργησε μία εντελώς διαφορετική, αλλά εξίσου καθηλωτική εκδοχή.

Ο Ματ Ντέιμον, ο Τζουντ Λο και η Γκουίνεθ Πάλτροου κινούνται μέσα σε μια Ιταλία βγαλμένη από καλοκαιρινό όνειρο: βόλτες με βέσπες, βαρκάδες, παραθαλάσσια χωριά, τζαζ, λινά πουκάμισα και νύχτες που μοιάζουν να μην τελειώνουν ποτέ.

Η ταινία του 1999 κατάφερε να δημιουργήσει μία ολόκληρη αισθητική του ιταλικού καλοκαιριού, η οποία εξακολουθεί να επηρεάζει τη μόδα, τη φωτογραφία και την ταξιδιωτική κουλτούρα.

Και εδώ, ωστόσο, κάτω από την ειδυλλιακή εικόνα κρύβεται μια ιστορία εμμονής και ταυτότητας. Η ομορφιά του τοπίου κάνει την πτώση των χαρακτήρων ακόμη πιο έντονη.

«Call Me by Your Name» – Ένα καλοκαίρι που δεν ξεχνιέται

Λίγες ταινίες των τελευταίων δεκαετιών έχουν ταυτιστεί τόσο απόλυτα με την αίσθηση του καλοκαιριού όσο το «Call Me by Your Name» του Λούκα Γκουαντανίνο.

Βόρεια Ιταλία, 1983. Ποδήλατα στους επαρχιακούς δρόμους, βουτιές στο ποτάμι, βιβλία, μουσική, ώριμα φρούτα, απογευματινές συζητήσεις και δύο άνθρωποι που συνειδητοποιούν ότι ο χρόνος που έχουν μαζί είναι περιορισμένος.

Η σχέση του Έλιο και του Όλιβερ, με τους Τιμοτέ Σαλαμέ και Άρμι Χάμερ, εξελίσσεται μέσα σε ένα καλοκαίρι που μοιάζει αρχικά ατελείωτο, αλλά τελικά αποδεικνύεται οδυνηρά σύντομο.

Ο Γκουαντανίνο κινηματογραφεί το καλοκαίρι όπως το θυμόμαστε χρόνια αργότερα: όχι μέσα από μεγάλα γεγονότα αλλά μέσα από μυρωδιές, ήχους, βλέμματα και μικρές στιγμές. Και ίσως γι’ αυτό η ταινία κατάφερε να γίνει για μια ολόκληρη γενιά συνώνυμη της καλοκαιρινής νοσταλγίας.

«Mamma Mia!» – Το ελληνικό καλοκαίρι σε παγκόσμια προβολή

Υπάρχει, βέβαια, και η χαρούμενη πλευρά του κινηματογραφικού καλοκαιριού. Και λίγες ταινίες την αποτύπωσαν με μεγαλύτερη επιτυχία από το «Mamma Mia!».

Με φόντο τη Σκόπελο και τη Σκιάθο, η κινηματογραφική μεταφορά του διάσημου μιούζικαλ των ABBA γέμισε τη μεγάλη οθόνη με Αιγαίο, ήλιο, λευκά σπίτια, παραλίες και μουσική.

Η Μέριλ Στριπ, ο Πιρς Μπρόσναν, ο Κόλιν Φερθ και ο Στέλαν Σκάρσγκαρντ πρωταγωνίστησαν σε μια ιστορία που δεν έκρυψε ποτέ την πρόθεσή της: να λειτουργήσει σαν δίωρες κινηματογραφικές διακοπές.

Η τεράστια διεθνής επιτυχία της ταινίας έκανε τις εικόνες των ελληνικών νησιών αναγνωρίσιμες σε εκατομμύρια θεατές και συνέδεσε ακόμη περισσότερο την Ελλάδα με τη διεθνή εικόνα του ιδανικού καλοκαιριού.

Εκεί όπου το καλοκαίρι μένει για πάντα

Ίσως αυτός να είναι τελικά ένας από τους λόγους που επιστρέφουμε σε αυτές τις ταινίες.

Οι άνθρωποι μεγαλώνουν, οι διακοπές τελειώνουν και τα καλοκαίρια περνούν. Στον κινηματογράφο, όμως, ο ήλιος δεν δύει ποτέ πραγματικά.

Ο Αλέν Ντελόν θα βρίσκεται πάντα σε εκείνο το ιστιοπλοϊκό. Η Μπαρντό θα κοιτάζει για πάντα το Αιγαίο του Κάπρι. Ο Έλιο θα κάνει ξανά ποδήλατο στους δρόμους της ιταλικής εξοχής και η Μέριλ Στριπ θα συνεχίζει να τραγουδά πάνω από το γαλάζιο της Σκοπέλου.

Γιατί κάποιες ταινίες δεν μας θυμίζουν απλώς το καλοκαίρι. Μας θυμίζουν εκείνα τα καλοκαίρια που κάποτε πιστεύαμε ότι δεν θα τελείωναν ποτέ.