Trikala Day Καθημερινή Ηλεκτρονική Εφημερίδα των Τρικάλων
Γράφει ο Αντιπτέραρχος (Ι) εα, Δρ. Θωμάς Χατζηαθανασίου *
Παράγοντες Εθνικής Ισχύος (κοινωνία – ΕΔ – ΕΑΒΙ)
Η πληθώρα των συγκρούσεων και των συνεχών διεκδικήσεων στην
ευρύτερη περιοχή μας και η ανασφάλεια στην οποία έχει εισέλθει η διεθνής
κοινότητα δεν επιτρέπουν εφησυχασμό.
Η προάσπιση των εθνικών μας συμφερόντων αποτελεί τον πνεύμονα της
εθνικής μας επιβίωσης και στηρίζεται στην αμυντική μας ισχύ. Η εθνική άμυνα χτίζεται με διαχρονικές
πολιτικές σε πολλούς τομείς και όχι μόνο με εξοπλισμούς. Για την εθνική άμυνα απαιτούνται
ενδεικτικά:
. πολιτικές που αίρουν τις κοινωνικές ανισότητες,
. καλή δημοσιοοικονομική κατάσταση της χώρας,
. πολιτικές που ικανοποιούν τις ανάγκες του έμψυχου δυναμικού και ενισχύουν το φρόνημά του,
. διαφάνεια στις αμυντικές προμήθειες,
. αξιοκρατία και ισονομία,
. ενίσχυση της Εγχώριας Αμυντικής Βιομηχανίας (ΕΑΒΙ),
. ισχυροποίηση των διπλωματικών μας σχέσεων κλπ.
Η Εθνική Άμυνα δεν είναι αποκλειστικό "προνόμιο" των Ενόπλων Δυνάμεων (ΕΔ). Είναι μια
πολύπλευρη και πολυσύνθετη διαδικασία που εμπλέκει πλήθος παραγόντων, όπως η οικονομία, το
ανθρώπινο δυναμικό και το φρόνημά του, το επίπεδο τεχνολογίας, η συνοχή της κοινωνίας, η
ποιότητα της κυβέρνησης και της διπλωματίας, η εξωτερική πολιτική, οι δυνατότητες και η
αποτελεσματικότητα της ΕΑΒΙ, και ιδιαίτερα η μαχητική ικανότητα των ΕΔ.
Η ανάγκη για ισχυρή άμυνα είναι διαρκής. Ιδιαίτερα με έναν τέτοιο γείτονα, τον εξ ανατολών, τώρα
μάλιστα που ενισχύεται ακόμη περισσότερο η αναθεωρητική – επεκτατική του στρατηγική με τις
υπερφίαλες διεκδικήσεις του. Τώρα που οι παραβιάσεις των εθνικών χωρικών υδάτων και του
εναέριου χώρου διαψεύδουν το αφήγημα περί «ήρεμων νερών». Όταν, μεταξύ άλλων, ο γείτονάς
μας απειλεί κράτη-μέλη της ΕΕ, εργαλειοποιεί το μεταναστευτικό και παρεμποδίζει ειρηνικά
ευρωπαϊκά έργα, όπως η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου.
Στάση κυβέρνησης απέναντι στην εθνική ισχύ – άμυνα της χώρας
Ποια όμως είναι η πολιτική και η εν γένει στάση της κυβέρνησης το τελευταίο διάστημα
απέναντι στην εθνική ισχύ και την άμυνα της χώρας;
Τα τελευταία χρόνια, με τη διακυβέρνηση της ΝΔ, η Ελλάδα ζει μια από τις πιο επικίνδυνες
περιόδους θεσμικής διολίσθησης από τη Μεταπολίτευση. Η κυβέρνηση, αντί να θωρακίζει το Κράτος,
το αποδομεί συστηματικά στον πυρήνα του. Αποδομήθηκαν: η δημόσια Υγεία, η Παιδεία, η
Ενέργεια, η Αγροτική παραγωγή, το κράτος δικαίου, η λογοδοσία. Έτσι τώρα αποδομείται και η
Άμυνα. Το τελευταίο ανάχωμα της εθνικής κυριαρχίας.
Η κατάσταση στο Υπουργείο Εθνικής Άμυνας (ΥΠΕΘΑ) υπαγορεύει μια συστηματική, επικίνδυνη και
οργανωμένη αποδόμηση της Εθνικής Άμυνας. Η κυβέρνηση παίζει με την εθνική ασφάλεια για
να εξυπηρετήσει πολιτικούς σχεδιασμούς, μικροκομματικές φιλοδοξίες και αμφίβολες
ευρωπαϊκές πολιτικές που θεωρούν την Τουρκία Πυλώνα της ευρωπαϊκής αμυντικής
αρχιτεκτονικής.
Ο Υπουργός έφερε στη βουλή 4 νομοσχέδια (πλέον νόμοι) δημιουργώντας τεράστια προβλήματα
στις ΕΔ, για:
. ωφελιμιστική για λίγους διαχείριση της ακίνητης περιουσίας των ΕΔ,
. διαχείριση Στρατιωτικών Νοσοκομείων και την υγειονομική περίθαλψη των στρατιωτικών
δημιουργώντας τεράστια ζητήματα στα στελέχη και στο ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό,
. επιχειρηματική δημιουργία του Κέντρου Αμυντικής Καινοτομίας (ΕΛΚΑΚ),
. δήθεν εκσυγχρονισμό των ΕΔ, αλλά τελικά την άδικη και ταξική διάκριση του προσωπικού,
που έφερε αναταραχή στη δομή και τη λειτουργία των ΕΔ και τεράστια αναστάτωση στο έμψυχο
δυναμικό τους, ο νόμος Δένδια με τον Χάρτη Μετάβασης των ΕΔ στη Νέα Εποχή.
Ιδιαίτερα, ο ν.5265/26 (“νόμος Δένδια”) αποτελεί Μνημείο Αντιθεσμικότητας: Διαλύει
σταδιοδρομίες, Απαξιώνει στελέχη, Αποδυναμώνει το αξιόμαχο, Ακυρώνει τις ΕΔ ως θεσμό.
Χαρακτηριστική, έως αποκαρδιωτική, ήταν η εικόνα Αξιωματικών και Υπαξιωματικών στον
δρόμο. Η εικόνα ενός στρατεύματος που φωνάζει «κινδυνεύουμε». Περισσότερες από 50.000
καριέρες υπαξιωματικών πάγωσαν για πάντα! Η καταστροφή και η πτώση του ηθικού είναι τεράστια!
Πως θα αναπτερωθεί;
Η πραξικοπηματικού χαρακτήρα αποστρατεία, πέρυσι, των υψηλόβαθμων στελεχών του ιατρικού
κλάδου των ΕΔ, η αποστρατεία των περίπου 800 στελεχών και οι έκτακτες κρίσεις εν γένει ήταν
όχι μόνο θεσμικά προβληματικές, ήταν εθνικά επικίνδυνες ενέργειες. Χωρίς αξιοκρατικά κριτήρια,
χωρίς αντικειμενική τεκμηρίωση, χωρίς επιχειρησιακό σχεδιασμό. Αυτή η πολιτική επιλογή:
τραυμάτισε βαθιά το στράτευμα, διέλυσε την επιχειρησιακή συνέχεια, δημιούργησε κενά σε
κρίσιμες ειδικότητες, οδήγησε σε πρωτοφανή ψυχολογική αποσταθεροποίηση.
Η ατζέντα 2030, που γνωρίζουμε ελάχιστα για το περιεχόμενό της, εισήγαγε πειραματισμούς αντί
επιχειρησιακούς σχεδιασμούς, έφερε αναταραχή στη δομή των ΕΔ και υπαγόρευσε την κατάργηση
μειζόνων σχηματισμών, όπως η 1 η Στρατιά.
Η στάση αυτή της κυβέρνησης έχει δημιουργήσει μία πολυδιάστατη κρίση στελέχωσης στις ΕΔ, η
οποία υπαγορεύεται από δύο συγκλίνουσες αρνητικές τάσεις:
. Την τεράστια αύξηση των παραιτήσεων των ήδη υπηρετούντων στελεχών
(Αξιωματικών και Υπαξιωματικών), ιδιαίτερα έμπειρων, οι οποίες επιτείνουν το έλλειμμα
προσωπικού.
. Τη σημαντική μείωση του ενδιαφέροντος των νέων να εισαχθούν στις στρατιωτικές
σχολές, να συμμετάσχουν σε διαγωνισμούς ή να επιλέξουν καριέρα στις ΕΔ εν γένει.
Ο συνδυασμός των δύο τάσεων δημιουργεί μια επιτακτική ανάγκη επαναπροσδιορισμού των
πολιτικών στρατολόγησης, εκπαίδευσης και κοινωνικής προσέλκυσης νέων στρατιωτικών.
Στη χώρα μας, η ανάγκη για επαρκές και άρτια εκπαιδευμένο προσωπικό είναι κρίσιμη λόγω
γεωπολιτικών προκλήσεων, ιδιαίτερα στο Αιγαίο και στην Αν. Μεσόγειο.
Μπορεί να εξοπλίστηκαν οι ΕΔ με μαχητικά αεροσκάφη Rafale και φρεγάτες Belharra, να
προμηθευτήκαμε stealth αεροσκάφη F-35, αλλά χωρίς τον πολλαπλασιαστή ισχύος της μαχητικής
ικανότητας των ΕΔ, το έμψυχο δυναμικό τους, παραμένουν άψυχο υλικό χωρίς αποτελεσματικότητα.
Μειωμένη επιθυμία νέων να εισαχθούν στις στρατιωτικές σχολές
Από τα προβλήματα που υπαγορεύουν την υποστελέχωση στις ΕΔ χαρακτηριστική είναι η τεράστια
αύξηση των κενών θέσεων στις στρατιωτικές σχολές (περαιτέρω αύξηση κενών λόγω
παραιτήσεων πρωτοετών σπουδαστών) τα τελευταία 5 χρόνια. Από τις 103 κενές θέσεις το 2021, τις
σχεδόν 200 το 2022, έως σχεδόν 500 το 2025. Εύχομαι να μην γίνουμε μάρτυρες μεγαλύτερων
κενών θέσεων το 2026. Αθροιστικά, τα τελευταία 5 χρόνια, έχουμε συνολικά περίπου 1500 κενές
θέσεις στις στρατιωτικές σχολές, εστιάζοντας κυρίως στη ΣΣΕ (Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων),
στη ΣΜΥ (Σχολή Μονίμων Υπαξιωματικών), στη ΣΝΔ (Σχολή Ναυτικών Δοκίμων) και στη ΣΜΥΝ
(Σχολή Μονίμων Υπαξιωματικών Ναυτικών) παρά τη χαμηλότερη Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής και τα
αυξημένα επιδόματα. Για παράδειγμα, από το 2021, η ΣΣΕ έχασε 673 σπουδαστές, δηλαδή περίπου
3 ολόκληρες σειρές των 250 σπουδαστών. Η ΣΜΥ έχασε 460 σπουδαστές, δηλαδή 2,5 περίπου
σειρές των 200 σπουδαστών. Αυτά δείχνουν ότι θα έχουμε σοβαρό πρόβλημα στο μέλλον και στο
σώμα υπαξιωματικών και στο σώμα αξιωματικών. Πως θα καλυφθούν όλα αυτά τα κενά; Ακόμη
και αν η κυβέρνηση είχε την βούληση και την ικανότητα να λύσει το πρόβλημα, που δεν τα έχει, θα
χρειαζόταν πολλά χρόνια για την κάλυψη των κενών.
Αλλά δεν είναι μόνο αυτό. Χαρακτηριστική είναι η υποβάθμιση και του ποιοτικού στοιχείου αφού ο
βαθμός εκάστου τελευταίου στις παραπάνω σχολές έχει μειωθεί δραματικά. Για παράδειγμα, στη
ΣΣΕ/Όπλα ο τελευταίος εισήλθε με 10900 μόρια περίπου, στη ΣΜΥ/Όπλα με 9170 μόρια, στη
ΣΝΔ/μάχιμοι με 11070 μόρια, στη ΣΜΥΝ με 8940 μόρια. Ποιοι θα είναι οι αυριανοί ηγέτες; Ποια
θα είναι τα αυριανά στελέχη των ΕΔ;
Λόγοι μειωμένου ενδιαφέροντος των νέων να εισαχθούν στις στρατιωτικές σχολές
Οι ΕΔ είναι ξεκάθαρο ότι δεν αποτελούν πρώτη επιλογή για την πλειοψηφία των νέων που
αναζητούν άλλα επαγγέλματα να ακολουθήσουν. Αν εξετάσουμε το ζήτημα συνολικά, η μειωμένη
προτίμηση των στρατιωτικών σχολών από μέρος των νέων δεν οφείλεται σε μία αιτία, αλλά σε ένα
σύστημα παραγόντων που αλληλεπιδρούν μεταξύ τους. Ενδεικτικά, σε ιεραρχική βάση, οι
ακόλουθοι:
. Σκληρές συνθήκες εργασίας – ποιότητα ζωής: μεταθέσεις και περιορισμένη δυνατότητα
τόπου κατοικίας, σκληρό ωράριο και υπερωριακή απασχόληση (υπηρεσίες – επιφυλακές –
επιχειρησιακές υποχρεώσεις), περιορισμένη προσωπική ζωή και στέρηση οικογενειακού
περιβάλλοντος, περιορισμένη δυνατότητα προσωπικού προγραμματισμού, συνθήκες εκπαίδευσης
που επικρατούν στις στρατιωτικές σχολές (αυστηρό πλαίσιο, εγκλεισμός, υποχρέωση πολυετούς
θητείας).
. Κίνδυνοι και επαγγελματικό ρίσκο: απειλές σε ασφάλεια, καθημερινοί κίνδυνοι, επιφυλάξεις
για ενδεχόμενες αποστολές σε επικίνδυνα περιβάλλοντα.
. Οικονομικοί παράγοντες: περιορισμένες αποδοχές και επιδόματα, καθώς και περιορισμένες
ευκαιρίες για επιπλέον εισόδημα, με κόστος μεταθέσεων και στέγασης.
. Κοινωνικό/πολιτισμικό περιβάλλον – κοινωνικές αντιλήψεις και δημόσια εικόνα ΕΔ: η
στρατιωτική καριέρα δεν θεωρείται πρώτη επιλογή λόγω της εικόνας που σχηματίζεται για το
επάγγελμα (ειδήσεις για παραιτήσεις στελεχών, υποστελέχωση μονάδων, μισθολογικά θέματα,
στεγαστικά προβλήματα), ενώ οι νέοι τείνουν να δίνουν μεγαλύτερη σημασία στην αυτονομία, στην
ελευθερία, στην ευελιξία και στην εξατομίκευση της σταδιοδρομίας επιλέγοντας πανεπιστημιακές ή
τεχνολογικές σχολές.
. Θεσμικοί παράγοντες – κοινωνικές αξίες των νεότερων γενεών: κανόνες σταδιοδρομίας,
βαθμολογική εξέλιξη, συνταξιοδοτικό πλαίσιο, μεταβολές νομοθεσίας, αίσθηση σταθερότητας ή
αβεβαιότητας (όταν οι νέοι θεωρούν ότι οι κανόνες αλλάζουν συχνά, γίνονται πιο επιφυλακτικοί).
. Ανταγωνισμός ιδιωτικού τομέα: υψηλότερες απολαβές, πιο ευέλικτες σταδιοδρομίες και
δυνατότητα αλλαγής επαγγέλματος.
. Δημογραφική συρρίκνωση: μείωση του πληθυσμού 18–24 ετών.
. Εκπαιδευτικό σύστημα/παιδεία: Η δευτεροβάθμια εκπαίδευση επηρεάζει την ενημέρωση για
τις στρατιωτικές σχολές (έλλειψη σαφούς πληροφόρησης για προοπτικές, ωφέλειες), τον
επαγγελματικό προσανατολισμό, την αντίληψη για τις επαγγελματικές επιλογές (προσφέρονται
εναλλακτικές που αρκετοί μαθητές θεωρούν πιο ελκυστικές) και τα επαγγελματικά πρότυπα, δίνοντας
έμφαση στην ατομική επαγγελματική ευελιξία μέσω των πανεπιστημιακών και τεχνολογικών
διαδρομών, ενώ οι απαιτήσεις για φυσικά/ιατρικά προσόντα που μπορεί να φαίνονται αποτρεπτικά ή
περιοριστικά.
Το κρίσιμο σημείο είναι ότι οι παράγοντες αυτοί λειτουργούν σωρευτικά. Για παράδειγμα, ένας
μαθητής μπορεί να μην απορρίψει μια στρατιωτική σχολή επειδή υπάρχει πιθανότητα μετάθεσης. Αν
όμως συνδυάσει την προοπτική των μεταθέσεων με ανησυχίες για το εισόδημα, την οικογενειακή
ζωή και εναλλακτικές επαγγελματικές επιλογές, τότε η πιθανότητα να επιλέξει διαφορετική πορεία
αυξάνεται σημαντικά.
Το μέλλον των ΕΔ στηρίζεται στους νέους και οφείλουμε όλοι μας να ενσκήψουμε στο πρόβλημα που
προέκυψε με τη μειωμένη επιθυμία των νέων να ενταχθούν στην οικογένεια των ΕΔ.
Αυξημένος αριθμός παραιτήσεων
Αν στα παραπάνω προσθέσουμε και τους αριθμούς ρεκόρ των παραιτήσεων τότε το πρόβλημα
γιγαντώνεται. Για παράδειγμα, μόνο στο Πολεμικό Ναυτικό (ΠΝ): το 2021 είχαμε 76 παραιτήσεις, το
2022 110 και φθάσαμε το 2025 τις 353 παραιτήσεις με κίνδυνο (λογική βεβαιότητα) το 2026 ο
αριθμός των παραιτήσεων να αυξηθεί αφού το πρώτο τετράμηνο του 2026 μόνο στο ΠΝ ο αριθμός
των παραιτήσεων έφθασε τους 150 όταν για το αντίστοιχο διάστημα του 2025 ήταν 101. Συνολικά, τα
5 τελευταία χρόνια μόνο στο ΠΝ είχαμε 1009 παραιτήσεις στελεχών, όλων των προελεύσεων,
ΑΣΕΙ (Ανώτατα Στρατιωτικά Εκπαιδευτικά Ιδρύματα), ΑΣΜΥ (Ανώτατες Σχολές Μονίμων
Υπαξιωματικών) κλπ, κυρίως σε μικρούς και μεσαίους βαθμούς υπαξιωματικών και αξιωματικών.
Μόνο το 2025, οι παραιτήσεις αποφοίτων ΑΣΕΙ έφτασαν τις 95, όταν η προκήρυξη για τη ΣΝΔ
προέβλεπε για το ίδιο έτος 77 θέσεις. Γίνεται κατανοητό το μέγεθος του προβλήματος. Το έτος 2025
είχε αναδειχθεί ως σταθμός λόγω ιστορικών επιπέδων παραιτήσεων και μειωμένων εισαγωγών στις
στρατιωτικές σχολές. Αντευχόμενος, εκτιμώ ότι το ιστορικό αυτό ρεκόρ του 2025 θα ανατραπεί από
το αντίστοιχο του 2026.
Κύριοι παράγοντες
Οι παραιτήσεις στρατιωτικών συνήθως δεν οφείλονται σε έναν μόνο παράγοντα, αλλά σε συνδυασμό
επαγγελματικών, οικονομικών και οικογενειακών ζητημάτων. Το στρατιωτικό προσωπικό των ΕΔ
αντιμετωπίζει αρκετά κοινά προβλήματα, αλλά και ορισμένα που διαφέρουν ανά Κλάδο λόγω της
φύσης της αποστολής, της γεωγραφικής διασποράς και των επιχειρησιακών απαιτήσεων. Οι
κυριότεροι παράγοντες που επιδρούν στην αύξηση του αριθμού των παραιτήσεων των στελεχών
των ΕΔ, όπως αναλύθηκαν στους λόγους μειωμένου ενδιαφέροντος των νέων να εισαχθούν στις
στρατιωτικές σχολές, αποτυπώνονται επιγραμματικά στα εξής:
. Δομικές ανακατατάξεις: πρόσφατοι νόμοι και αλλαγές στη βαθμολογική ιεραρχία, στον τρόπο
εξέλιξης και τα καθήκοντα προκάλεσαν αναταραχή, ενώ δημιούργησαν αβεβαιότητα και υποβάθμιση
της καριέρας, κυρίως στους αποφοίτους των Στρ. Σχολών Υπαξιωματικών, αλλά και στους ΕΜΘ και
ΕΠΟΠ.
. Οικονομικές απολαβές σε σχέση με το κόστος ζωής: οι αυξήσεις μισθών δεν ήταν αρκετές
για να αντισταθμίσουν τη σκληρή καθημερινότητα και δεν ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις του
λειτουργήματος των στρατιωτικών, επιπτώσεις στη μείωση μισθών με το πάγωμα της βαθμολογικής
εξέλιξης στελεχών (επηρεάζοντας τη σύνταξη, το εφάπαξ και τα μερίσματα), δυσκολία κάλυψης
εξόδων μεταθέσεων και συχνών μετακινήσεων, καθώς και στεγαστικών αναγκών, ιδιαίτερα σε νησιά,
ακριτικές και ακριβές περιοχές με υψηλά ενοίκια, απώλεια εισοδήματος για οικογένειες όταν ο/η
σύζυγος δυσκολεύεται να διατηρήσει σταθερή εργασία λόγω μεταθέσεων, σύγκριση με ευκαιρίες
στον ιδιωτικό τομέα, ειδικά για τεχνικές ειδικότητες.
. Συνθήκες εργασίας και διαβίωσης: τα στελέχη ταλαιπωρούνται σε βαθμό αφάνταστο τόσο
από τις συχνές μεταθέσεις (κάθε 2-3 χρόνια) κυρίως στον Στρατό Ξηράς, με σημαντική επιβάρυνση
στην οικογενειακή ζωή, δυσκολίες στην επαγγελματική σταδιοδρομία του/της συζύγου, συνεχείς
αλλαγές σχολικού περιβάλλοντος για τα παιδιά, όσο από τα πολλά και πολύμηνα ταξίδια στο
Πολεμικό Ναυτικό, αλλά και από το φόρτο εργασίας και τη μακροχρόνια απουσία από την οικογένεια.
. Υψηλός φόρτος εργασίας, φυσική φθορά, υποστελέχωση και ποιότητα ζωής: πολλές
υπηρεσίες, επιφυλακές και ασκήσεις, αίσθημα επαγγελματικής εξουθένωσης (burnout), υπερωριακή
απασχόληση χωρίς αντίστοιχη αποζημίωση και περιορισμένος ελεύθερος χρόνος, ελλείψεις
προσωπικού σε ορισμένες ειδικότητες, γήρανση προσωπικού σε ορισμένες κατηγορίες στελεχών,
στελέχη με μεγάλη εμπειρία επιλέγουν πρόωρη αποχώρηση λόγω της νέας δομής, αναζητώντας
καλύτερες συνθήκες εργασίας και διαβίωσης στον ιδιωτικό τομέα ή στο εξωτερικό.
. Αντίληψη επαγγελματικής προοπτικής και κοινωνικής ανέλιξης – έλλειψη κινήτρων και
ηθικής αμοιβής: πολλοί νέοι αξιωματικοί βλέπουν την έλλειψη αναγνώρισης της προφοράς τους και
διαπιστώνουν περιορισμένες δυνατότητες εξέλιξης σε σχέση με ιδιωτικούς ή ημιαυτόνομους
επαγγελματικούς χώρους.
Συνδυαστικό πρόβλημα
Η ταυτόχρονη ύπαρξη παραιτήσεων και μειωμένου ενδιαφέροντος νέων δημιουργεί μια
επικίνδυνη αλυσιδωτή αντίδραση:
. Τα κενά θέσεων οδηγούν σε υπερφόρτωση των υπολοίπων στελεχών, ενισχύοντας
περαιτέρω την πιθανότητα παραίτησης.
. Η εικόνα των κενών και των αποχωρήσεων αποθαρρύνει νέους υποψηφίους.
. Χωρίς παρέμβαση, η τάση οδηγεί σε δημιουργία στελεχιακής κρίσης και υποβάθμιση
επιχειρησιακής ικανότητας των ΕΔ.
Η καταστροφή της εικόνας των ΕΔ στην κοινωνία κι ως πεδίο καριέρας είναι πολύ βαριά.
Εν κατακλείδι, το έμψυχο δυναμικό, που αποτελεί τον πολλαπλασιαστή ισχύος των ΕΔ, βιώνει
χαρακτηριστικά την απαξιωτική συμπεριφορά της πολιτικής ηγεσίας του Υπουργείου και τη μη
ικανοποίηση των αναγκών του και την επίλυση των προβλημάτων του, με τεράστιο αντίκτυπο
στην αποτρεπτική ισχύ της χώρας.
Πρέπει να εστιάσουμε στο έμψυχο δυναμικό, να ενσκήψουμε στα προβλήματά του, να
αναπτερώσουμε το ηθικό του και να ανατάξουμε το φρόνημά του. Μόνο έτσι θα έχουμε την
επιθυμητή εθνική ισχύ.
Κρίσιμα ερωτήματα που καλείται η κυβέρνηση να απαντήσει:
– Τι σχεδιάζει για να ανακόψει τον τεράστιο αριθμό παραιτήσεων στις ΕΔ;
– Πως προτίθεται να αυξήσει το ενδιαφέρον των νέων να ενταχθούν στην οικογένεια των
ΕΔ;
– Ποιες λύσεις προγραμματίζει για να καλύψει τα κενά που έχουν δημιουργηθεί από τον
τεράστιο αριθμό παραιτήσεων και την μη κάλυψη των προγραμματισμένων θέσεων στις
Στρατιωτικές σχολές και στις προκηρύξεις πρόσληψης ΕΠΟΠ;
Προτάσεις πολιτικής
Για να αντιμετωπιστεί η κατάσταση, η πολιτεία οφείλει να εφαρμόσει πολυεπίπεδες στρατηγικές:
. Οικονομικά και επαγγελματικά κίνητρα: αναπροσαρμογή μισθολογίου για
νεοεισερχόμενους και έμπειρα στελέχη στο πλαίσιο της ουσιαστικής αμοιβής του έργου και της
προσφοράς τους και εξορθολογισμού ημερήσιας και νυχτερινής αποζημίωσης, παροχή επιδόματος
εξειδίκευσης σε τεχνολογικά πεδία, αναβάθμιση ΑΣΜΥ & θεμελίωση επαγγελματικών
δικαιωμάτων αποφοίτων ΑΣΕΙ και ΑΣΜΥ με παράλληλη μισθολογική αναβάθμιση σπουδαστών
ΑΣΜΥ, ευέλικτες προσεγγίσεις εκπαίδευσης, σαφείς ορίζοντες σταδιοδρομίας.
. Κοινωνική και πολιτισμική στρατηγική – ενίσχυση του κύρους του στρατιωτικού
επαγγέλματος στην κοινωνία: προβολή της σημασίας του στρατεύματος για την ασφάλεια και
τη χώρα μέσω καμπανιών ενημέρωσης, παράδειγμα επιτυχημένων νέων αξιωματικών και τεχνικών,
ώστε να αναδειχθεί το επαγγελματικό προφίλ, προώθηση χρησιμότητας και ποιότητας στη
στρατιωτική καριέρα (προγράμματα υποστήριξης οικογένειας, ευέλικτες υπηρεσίες), αντιμετώπιση
στεγαστικού προβλήματος στελεχών, κυρίως σε ακριτικές και ακριβές περιοχές, αναβάθμιση
στρατιωτικών νοσοκομείων και στήριξη της οικογένειας σε θέματα υγειονομικής περίθαλψης.
. Εκπαίδευση νέων και προσανατολισμός: ενίσχυση προγραμμάτων ενημέρωσης σε
γυμνάσια και λύκεια για τις στρατιωτικές σχολές, συνεργασία ΕΔ και σχολείων σε προγράμματα
STEM στρατιωτικού προσανατολισμού, ενίσχυση προγραμμάτων mentormentee για νέους που
σκέφτονται στρατιωτική σταδιοδρομία, ανάδειξη της στρατιωτικής καριέρας ως επαγγελματικά και
κοινωνικά αξιόλογη επιλογή.
. Διαρθρωτικές αλλαγές – ενίσχυση διαφάνειας, ισονομίας, αξιοκρατίας και ίσων
ευκαιριών: εφαρμογή ευέλικτων προγραμμάτων καριέρας με προβλεπόμενες μεταθέσεις και
δυνατότητες ειδίκευσης, αποκατάσταση βαθμολογικών, εξελικτικών, ασφαλιστικών &
συνταξιοδοτικών ζητημάτων, μέσω σχετικής αναθεώρησης, όπου απαιτείται, του σχετικού
νομοθετικού πλαισίου (τροποποίηση/κατάργηση του ν.5265/26), προσαρμοσμένο στις
σημερινές απαιτήσεις, και αντικειμενικής μοριοδότησης με αξιοκρατικά κριτήρια, συστηματική
παρακολούθηση παραιτήσεων και τάσεων εισαγωγής, με αναπροσαρμογή πολιτικών, θεσμικός
προσδιορισμός, με σχετικό νομοσχέδιο, της όποιας (μη) πολιτικής παρέμβασης στο έμψυχο
δυναμικό των ΕΔ.
Συμπερασματικά
Ο σημαντικότερος παράγοντας για υψηλού επιπέδου Ένοπλες Δυνάμεις δεν είναι πάντα το stealth
μαχητικό αεροσκάφος, η προηγμένη τεχνολογικά φρεγάτα, το σύγχρονο άρμα μάχης, το νέο ραντάρ,
το αναβαθμισμένο πυραυλικό σύστημα. Ο καθοριστικότερος παράγοντας για τις Ένοπλες Δυνάμεις
είναι το άρτια καταρτισμένο και εκπαιδευμένο, με υψηλό φρόνημα και ηθικό έμψυχο δυναμικό τους.
Η Ελλάδα αντιμετωπίζει σήμερα μια συνδυαστική κρίση στελέχωσης των ΕΔ: ο αυξημένος
αριθμός παραιτήσεων σε συνδυασμό με τη μειωμένη επιθυμία νέων να εισαχθούν στις στρατιωτικές
σχολές δημιουργούν σοβαρές προκλήσεις για την επιχειρησιακή ετοιμότητα των Ενόπλων
Δυνάμεων.
Η κατάσταση δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί μόνο με μισθολογικά κίνητρα, ούτε με μεμονωμένες
παρεμβάσεις στις στρατιωτικές σχολές. Απαιτείται ολιστική στρατηγική, η οποία:
. ενσωματώνει τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση και παιδεία για να αναδείξει τη στρατιωτική
καριέρα ως αξιόλογη επιλογή,
. αντιμετωπίζει τους οικονομικούς και κοινωνικούς περιορισμούς,
. αναμορφώνει τις δομές και τα προγράμματα των Ενόπλων Δυνάμεων ώστε να είναι ελκυστικές
σε νέους και να μειώνει τις πρόωρες αποχωρήσεις.
Η επιτυχής εφαρμογή μιας τέτοιας στρατηγικής θα εξασφαλίσει όχι μόνο την επάρκεια
προσωπικού, αλλά και τη μακροπρόθεσμη ισχύ και ασφάλεια της χώρας.
Η χώρα μας έχει μία από τις ισχυρότερες και αποτελεσματικότερες ΕΔ της ΕΕ, μέσω αυτών έχει έναν
ισχυρό γεωπολιτικό ρόλο στην ευρύτερη περιοχή και αυτό πρέπει να το συντηρήσουμε και να το
αξιοποιήσουμε. Το έμψυχο δυναμικό είναι ο καταλύτης, ο πολλαπλασιαστής ισχύος της μαχητικής
ικανότητας των Ενόπλων Δυνάμεων και πρέπει να το στηρίξουμε στα δίκαια αιτήματά τους. Τα
στελέχη στον αέρα, στη θάλασσα και στην ξηρά πρέπει να αισθάνονται ασφαλή για να αποδίδουν τα
μέγιστα και πρέπει να ενισχυθούν η μέριμνα και το φρόνημά του ώστε να συνεχίσουν να
εκπαιδεύονται για να είναι ετοιμοπόλεμα μεγιστοποιώντας τη μαχητική ικανότητα των Ενόπλων
Δυνάμεων.
* Δρ. Θωμάς Ν. Χατζηαθανασίου
Αντιπτέραρχος (Ι) εα
Επίτιμος Διοικητής Διοίκησης Αεροπορικής Εκπαίδευσης (ΔΑΕ)
Αν. Γραμματέας Τομέα Άμυνας ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής
Γεν. Γραμματέας ΔΣ Αεροπορικής Ακαδημίας Ελλάδος (Α.ΑΚ.Ε.)
Αντιπρόεδρος Ελληνικής MENSA
