Trikala Day Καθημερινή Ηλεκτρονική Εφημερίδα των Τρικάλων
Αποκαλυπτικά είναι τα δεδομένα για την πραγματική οικονομική ασφυξία που βιώνουν τα ελληνικά νοικοκυριά, καθώς η φορολογική επιβάρυνση – οι φόροι – στην Ελλάδα κινείται σε… «σκανδιναβικά» επίπεδα, την ώρα που οι παροχές του κοινωνικού κράτους θυμίζουν περισσότερο βαλκανικό κράτος.
Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη που εκπόνησε το Κέντρο Φιλελεύθερων Μελετών (ΚΕΦΙΜ), αξιοποιώντας τα επίσημα στοιχεία της Eurostat που είδαν το φως της δημοσιότητας στα τέλη Οκτωβρίου, το φορολογικό βάρος στη χώρα παραμένει καθηλωμένο στα επίπεδα του 2019, ακυρώνοντας στην πράξη τους κυβερνητικούς ισχυρισμούς περί ελαφρύνσεων και μειώσεων εισφορών.
Φόροι στα ύψη, κοινωνικές δαπάνες στα τάρταρα
Παρά τη διαρκή προβολή του αφηγήματος περί γενικευμένης ελάφρυνσης των πολιτών, το 2025 η συνολική επιβάρυνση από φόρους και εισφορές παρέμεινε αμετακίνητη στο 41,3% του ΑΕΠ. Το ποσοστό αυτό όχι μόνο «ισοφαρίζει» τις επιδόσεις του 2019, αλλά ξεπερνά τον μέσο όρο των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά 3,4 ποσοστιαίες μονάδες.
Την ίδια στιγμή που στην υπόλοιπη Ευρώπη καταγράφεται αύξηση των κονδυλίων για την κοινωνική προστασία, στην Ελλάδα επιλέχθηκε η συρρίκνωσή τους από το 19,6% στο 17,7% του ΑΕΠ. Η υποχώρηση αυτή των κοινωνικών δαπανών συντελείται μάλιστα σε μια περίοδο θεαματικής διόγκωσης των δημόσιων εσόδων. Όπως υπογραμμίζει το ΚΕΦΙΜ, τα φορολογικά έσοδα εκτινάχθηκαν ονομαστικά από τα 76,4 δισεκατομμύρια ευρώ το 2019 στα 103,2 δισεκατομμύρια ευρώ το 2025, σημειώνοντας άλμα της τάξεως του 35%.
Σε όλη τη διάρκεια της περιόδου 2019-2025, η Ελλάδα διατήρησε μια σταθερή απόσταση από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο φορολόγησης, η οποία κυμάνθηκε από 3 έως 5,5 ποσοστιαίες μονάδες (διαμορφούμενη στο +3,4% το 2025). Η ουσιαστική διαφορά έγκειται στο γεγονός ότι οι υπόλοιποι Ευρωπαίοι πολίτες απολαμβάνουν ανταποδοτικά ένα ισχυρό πλέγμα προστασίας, ενώ η ελληνική κυβέρνηση περιορίζεται στην επανάληψη ρητορικών σχημάτων περί δήθεν φορολογικών ελαφρύνσεων.
Πρωταθλητές στην άδικη έμμεση φορολογία
Η αρχιτεκτονική του ελληνικού φορολογικού συστήματος αποκαλύπτει μια βαθιά κοινωνική αδικία σε σύγκριση με τα ευρωπαϊκά δεδομένα. Η Ελλάδα σκαρφάλωσε στην 4η θέση της Ε.Ε. στην είσπραξη έμμεσων φόρων, οι οποίοι απορροφούν το 17,2% του ΑΕΠ, καταγράφοντας τεράστια απόκλιση 3,8 μονάδων από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο (13,4%). Η συγκεκριμένη επιλογή πλήττει καίρια τα χαμηλά και μεσαία εισοδήματα, καθώς το κύμα ακρίβειας και ο πληθωρισμός της τελευταίας πενταετίας εξανέμισαν κάθε ονομαστική αύξηση του μέσου μισθού, αποστερώντας από τα νοικοκυριά την πραγματική τους αγοραστική δύναμη.
Παράλληλα, η άμεση φορολογία (φόροι εισοδήματος και περιουσίας) παραμένει καθηλωμένη σε ποσοστά χαμηλότερα από τα ευρωπαϊκά. Ενώ οι άμεσοι φόροι στην Ελλάδα διαμορφώνονται στο 11,0% του ΑΕΠ έναντι 12,1% στην Ε.Ε., οι ασφαλιστικές και κοινωνικές εισφορές των νοικοκυριών απορροφούν το 13,0% του ΑΕΠ, ξεπερνώντας το ευρωπαϊκό όριο κατά 0,9%. Το στοιχείο αυτό επιβεβαιώνει ότι ο πλούτος φορολογείται αναλογικά λιγότερο από την εργασία και την κατανάλωση.
Η κατάρρευση του κοινωνικού κράτους: 78% των δαπανών μόνο για συντάξεις
Πού πάνε τελικά οι φόροι; Η χαρτογράφηση των δημόσιων δαπανών από το ΚΕΦΙΜ αποτυπώνει την εικόνα αποδιοργάνωσης του κοινωνικού κράτος. Από κάθε 1.000 ευρώ που διατίθενται για κοινωνική προστασία, τα 786 ευρώ (ποσοστό 78%) διοχετεύονται αποκλειστικά στις συντάξεις γήρατος και μεταβίβασης, την ώρα που ο αντίστοιχος ευρωπαϊκός μέσος όρος είναι 618 ευρώ (διαφορά 21,3%).
Οι συντάξεις αποτελούν τον μοναδικό τομέα κοινωνικής δαπάνης όπου η Ελλάδα υπερβαίνει τους ευρωπαϊκούς δείκτες. Σε όλους τους υπόλοιπους τομείς, η υστέρηση είναι χαοτική:
- Υγεία και Αναπηρία: Το κράτος διαθέτει μόλις 85 ευρώ ανά χιλιάρικο, όταν στην Ε.Ε. δαπανώνται 141 ευρώ, εξέλιξη που εξηγεί γιατί οι Έλληνες εξαναγκάζονται σε δυσβάσταχτες ιδιωτικές πληρωμές για την υγειονομική τους περίθαλψη.
- Οικογένεια και Παιδιά: Η κρατική φροντίδα περιορίζεται στα 51 ευρώ έναντι 124 ευρώ στην Ε.Ε. —μια χαοτική απόκλιση 59% σε μια χώρα που μαστίζεται από την υπογεννητικότητα και τη φυγή των νέων στο εξωτερικό.
- Φτώχεια και Κοινωνικός Αποκλεισμός: Η κυβερνητική μέριμνα εξαντλείται στα 28 ευρώ, όταν ο ευρωπαϊκός μέσος όρος ανέρχεται σε 41 ευρώ, πιστοποιώντας την ανεπάρκεια του κοινωνικού διχτυού ασφαλείας.
Η απόσταση που χωρίζει την Ελλάδα από την Ευρώπη στους τομείς της δημόσιας υγείας και της παιδείας αποδεικνύει τη βαθιά απόκλιση προτεραιοτήτων.
Τα νοικοκυριά, εκτός από τους υψηλούς φόρους, καλούνται να βάλουν βαθιά το χέρι στην τσέπη για φροντιστήρια00, ιδιωτικούς γιατρούς και διαγνωστικές εξετάσεις. Οι δαπάνες για τη δημόσια υγεία κυμαίνονται στο 5,7% του ΑΕΠ και για την παιδεία στο 3,9%, τη στιγμή που οι αντίστοιχοι ευρωπαϊκοί δείκτες διαμορφώνονται στο 6,8% και στο 5,0%.
Πρόεδρος ΚΕΦΙΜ: Η συζήτηση για τη φορολογία δεν μπορεί να περιορίζεται μόνο στο πόσα εισπράττει το κράτος
«Οι μειώσεις φορολογικών συντελεστών και ασφαλιστικών εισφορών από το 2019 είναι μια θετική εξέλιξη. Το γεγονός όμως ότι η συνολική φορολογική επιβάρυνση παραμένει στο ίδιο επίπεδο, σημαντικά υψηλότερη από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, δείχνει ότι υπάρχουν ακόμη ουσιαστικά περιθώρια ελάφρυνσης των πολιτών και των επιχειρήσεων», αναφέρει ο Πρόεδρος του ΚΕΦΙΜ, Νίκος Ρώμπαπας και προσθέτει:
«Η αύξηση της οικονομικής δραστηριότητας και η αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής πρέπει να δημιουργούν χώρο για περαιτέρω μειώσεις φόρων, ιδιαίτερα στην κατανάλωση, και για ένα απλούστερο και πιο ανταγωνιστικό φορολογικό σύστημα».
«Σε κάθε περίπτωση, η συζήτηση για τη φορολογία δεν μπορεί να περιορίζεται μόνο στο πόσα εισπράττει το κράτος. Εξίσου σημαντικό είναι πώς αξιοποιούνται αυτοί οι πόροι. Η σημαντικά μικρότερη συμμετοχή της υποστήριξης των οικογενειών και των παιδιών στις κοινωνικές δαπάνες, σε σχέση με την υπόλοιπη Ευρώπη, αναδεικνύει την ανάγκη να εξετάσουμε σοβαρά τις προτεραιότητες των δημόσιων δαπανών», καταλήγει.
