Trikala Day Καθημερινή Ηλεκτρονική Εφημερίδα των Τρικάλων
Η ακρίβεια εξακολουθεί να αποτελεί βασικό θέμα συζήτησης στα ελληνικά νοικοκυριά παρά την συμφωνία της κυβέρνησης με σούπερ μάρκετ και βιομηχανία για μειώσεις τιμών πάνω από 9% μεσοσταθμικά σε πάνω από 1.740 προϊόντα η οποία εφαρμόζεται από 31 Αυγούστου και αναμένεται να περάσει στην επόμενη φάση με την προσθήκη νέων κωδικών.
Είναι ζητούμενο εάν αυτή η «συμφωνία κυρίων», η οποία εφαρμόζεται εθελοντικά από τις επιχειρήσεις –12 αλυσίδες σούπερ μάρκετ, 100 προμηθευτικές επιχειρήσεις και τρεις αλυσίδες παιχνιδιών και σχολικών ειδών-, θα φέρει το προσδοκώμενο αποτέλεσμα, δηλαδή να συγκρατήσει το κόστος για τους καταναλωτές.
Ανατιμήσεις τον Αύγουστο
Αν και ο απολογισμός θα γίνει σε επόμενο χρόνο, η εικόνα που προκύπτει από την εξέταση συγκεκριμένων τιμών προϊόντων στα ράφια του λιανεμπορίου δεν είναι ενιαία, καθώς σε ορισμένα προϊόντα οι τιμές όχι μόνο δεν παρέμειναν σταθερές μετά την έναρξη της πρωτοβουλίας, αλλά παρουσίασαν και σημαντικές αυξήσεις.
Εξάλλου, τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ δείχνουν ότι η πίεση στις τιμές δεν έχει εξαφανιστεί. Τον Αύγουστο του 2026 ο γενικός πληθωρισμός διαμορφώθηκε στο 3,8%, ενώ οι τιμές στην κατηγορία «Διατροφή και μη αλκοολούχα ποτά» αυξήθηκαν κατά 0,9% σε σχέση με τον Αύγουστο του 2025.
«Η συμφωνία δεν τηρήθηκε»
Σε αυτό το περιβάλλον, ο Απόστολος Ραυτόπουλος, πρόεδρος της Ένωσης Εργαζομένων Καταναλωτών Ελλάδας, υποστηρίζει ότι η συμφωνία που είχε προηγηθεί μεταξύ των εμπλεκόμενων πλευρών δεν τηρήθηκε στην πράξη. Όπως ανέφερε, είχε προηγηθεί σύσκεψη σε ανώτατο επίπεδο στο Μέγαρο Μαξίμου, με τη συμμετοχή βιομηχανιών τροφίμων, πολυεθνικών εταιρειών, της Ένωσης Ελληνικών Σούπερ Μάρκετ, του υπουργείου Ανάπτυξης, της Γενικής Γραμματείας Καταναλωτή και εκπροσώπων της αγοράς.
Σύμφωνα με τον ίδιο, είχε συμφωνηθεί αρχικά να παραμείνουν σταθερές για δύο μήνες, τον Ιούλιο και τον Αύγουστο, οι τιμές στα τρόφιμα και στα είδη πρώτης ανάγκης.
Στη συνέχεια, από τις 31 Αυγούστου, όταν ξεκίνησε η πρωτοβουλία, έως τις 31 Οκτωβρίου και, για αρκετά προϊόντα, έως τις 31 Δεκεμβρίου, οι τιμές θα παρέμεναν στα επίπεδα της 27ης Αυγούστου και από εκεί θα ξεκινούσε η μείωση.
Το τρίτο σημείο, σύμφωνα με τον κ. Ραφτόπουλο, αφορούσε την κατάργηση του πλαφόν στο μεικτό περιθώριο κέρδους. Όπως υποστήριξε, αυτό ήταν το μόνο σημείο της συμφωνίας που εφαρμόστηκε.
Ο ίδιος υποστήριξε ακόμη ότι έγινε έρευνα στην αγορά για να διαπιστωθεί εάν τηρήθηκε η συμφωνία κατά τις πρώτες 24 ημέρες της πρωτοβουλίας.
Όπως ανέφερε, στα μεγάλα σούπερ μάρκετ υπάρχουν περίπου 50.000 κωδικοί τροφίμων και ειδών πρώτης ανάγκης, ενώ στα πολύ μεγάλα οι κωδικοί ξεπερνούν τις 70.000. Με βάση τον αριθμό αυτό, οι περίπου 1.740 κωδικοί της πρωτοβουλίας αποτελούν μικρό μέρος του συνόλου. Παράλληλα, όπως είπε, οι μεγάλες αλυσίδες διαθέτουν καθημερινά περισσότερα από 3.500 έως 4.000 προϊόντα σε προσφορά.
Από την έρευνα προέκυψε ότι σε αρκετές περιπτώσεις προϊόντα είχαν χαμηλότερη τιμή πριν από την ένταξή τους στην πρωτοβουλία και στη συνέχεια εντάχθηκαν με υψηλότερη τιμή, η οποία μάλιστα αυξήθηκε περαιτέρω.
«Πέταξε» η τιμή του κοτόπουλου
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί επώνυμο κοτόπουλο σε μεγάλη αλυσίδα σούπερ μάρκετ. Σύμφωνα με τα στοιχεία που εξετάστηκαν, στις 27 Αυγούστου κόστιζε 6,56 ευρώ και στις 31 Αυγούστου, όταν ξεκίνησε η πρωτοβουλία, παρέμεινε στην ίδια τιμή.
Στις 24 Σεπτεμβρίου, ωστόσο, είχε φτάσει στα 8,31 ευρώ. Δηλαδή, μέσα σε λιγότερο από έναν μήνα, η τιμή αυξήθηκε κατά 1,75 ευρώ ή 26,7%.
Ανάλογη εικόνα προκύπτει και από το ιστορικό τιμών της πλατφόρμας «Πόσο Κάνει» για άλλο τυποποιημένο προϊόν. Η τιμή του ήταν 1,88 ευρώ πριν από την έναρξη της πρωτοβουλίας, στις 27 Αυγούστου είχε διαμορφωθεί στα 2,04 ευρώ και στις 31 Αυγούστου παρέμενε στα 2,04 ευρώ.
Στις 24 Σεπτεμβρίου, όμως, είχε φτάσει στα 3,14 ευρώ. Πρόκειται για αύξηση 1,10 ευρώ ή 53,9% σε σχέση με την τιμή της 31ης Αυγούστου.
Αυξήσεις και στα αυγά
Η εικόνα είναι διαφορετική στην περίπτωση των αυγών. Εκεί, η τιμή στις 27 Αυγούστου ήταν 2,92 ευρώ, στις 31 Αυγούστου υποχώρησε στα 2,85 ευρώ και στις 24 Σεπτεμβρίου διαμορφώθηκε στα 2,94 ευρώ. Δηλαδή, σε σχέση με την τιμή έναρξης της πρωτοβουλίας, καταγράφεται αύξηση 9 λεπτών ή 3,2%.
Οι τρεις αυτές περιπτώσεις δεν αποτελούν από μόνες τους συνολική αποτίμηση της «Εθνικής Πρωτοβουλίας Μείωσης Τιμών», αποτυπώνουν όμως διαφορετικές μεταβολές σε συγκεκριμένους κωδικούς κατά το διάστημα μετά την έναρξή της.
Ο πρόεδρος Ένωσης Εργαζομένων Καταναλωτών Ελλάδας μέσα από το newsit.gr εκφράζει από την πλευρά του έντονες επιφυλάξεις για την αποτελεσματικότητα του μέτρου, χαρακτηρίζοντάς το ένα ακόμη προσωρινό μέτρο με ημερομηνία λήξης. Όπως ανέφερε, η πρωτοβουλία του θυμίζει το «καλάθι του νοικοκυριού», υποστηρίζοντας ότι και εκείνο δεν παρείχε, κατά την άποψή του, ουσιαστική ανακούφιση στους καταναλωτές.
Μη δεσμευτική η συμφωνία
Ο ίδιος σημείωσε ότι ακόμη και μια μικρή εξοικονόμηση για τον καταναλωτή είναι θετική, ωστόσο υποστήριξε ότι ο εθελοντικός χαρακτήρας της πρωτοβουλίας δημιουργεί ερωτήματα ως προς την αποτελεσματικότητά της. Όπως είπε, συμμετέχουν εθελοντικά μεγάλες αλυσίδες σούπερ μάρκετ, μεγάλες βιομηχανίες και επιχειρήσεις σχολικών ειδών και παιχνιδιών, ενώ το μέτρο αφορά περιορισμένο αριθμό κωδικών και έχει προσωρινή διάρκεια, έως το τέλος του έτους.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στη δυνατότητα του καταναλωτή να διαπιστώσει εάν μια αναγραφόμενη μείωση είναι πραγματική. Όπως υποστήριξε, υπάρχουν περιπτώσεις στις οποίες ένα προϊόν μπορεί να έχει αυξηθεί προηγουμένως και στη συνέχεια να εμφανίζεται με μειωμένη τιμή, με αποτέλεσμα η τελική τιμή να μην είναι απαραίτητα χαμηλότερη από εκείνη που υπήρχε πριν από την αύξηση.
Τα ταμπελάκια και η έρευνα αγοράς
Ο κ. Ραυτόπουλος αναφέρθηκε ακόμη στα πορτοκαλί ή πορτοκαλοκόκκινα ταμπελάκια που υπάρχουν στα ράφια των σούπερ μάρκετ, επισημαίνοντας ότι αυτά δεν ταυτίζονται απαραίτητα με την «Εθνική Πρωτοβουλία Μείωσης Τιμών», αλλά αφορούν διαφορετικές κατηγορίες μειωμένων τιμών. Κατά τον ίδιο, η πληθώρα διαφορετικών σημάνσεων μπορεί να προκαλεί σύγχυση στον καταναλωτή ως προς το ποια μείωση αφορά την εθνική πρωτοβουλία και ποια άλλη προωθητική ενέργεια.
Παράλληλα, έθεσε και μια ακόμη παράμετρο: το κόστος που μπορεί να έχει για τον ίδιο τον καταναλωτή η αναζήτηση των χαμηλότερων τιμών. Όπως ανέφερε, εάν κάποιος εντοπίζει τρία προϊόντα φθηνότερα σε μία αλυσίδα και άλλα τρία ή πέντε σε άλλη, μπορεί να χρειαστεί να επισκεφθεί περισσότερα καταστήματα, καταναλώνοντας περισσότερο χρόνο και ενδεχομένως περισσότερα χρήματα για μετακινήσεις.
«Κλειδί» το ιστορικό τιμών
Στο ίδιο πλαίσιο, η Παναγιώτα Καλαποθαράκου, ιδρυτικό μέλος της ΕΚΠΟΙΖΩ μιλώντας στο newsit.gr επισημαίνει ότι η πραγματική εικόνα των τιμών πρέπει να εξετάζεται μέσα από το ιστορικό τους και όχι μόνο από την αναγραφόμενη έκπτωση στο ράφι. Όπως αναφέρει, υπάρχουν καταγγελίες καταναλωτών για προϊόντα που εμφανίζονται σήμερα με μειωμένη τιμή, ενώ, σύμφωνα με τις ίδιες καταγγελίες, δύο μήνες νωρίτερα πωλούνταν στην ίδια τιμή.
Η σύγκριση των τιμών που προκύπτει από την πλατφόρμα «Πόσο Κάνει» προσθέτει ένα ακόμη στοιχείο στη συζήτηση. Στα τρία παραδείγματα που εξετάστηκαν, η εικόνα μετά την 31η Αυγούστου δεν είναι ίδια: το κοτόπουλο αυξήθηκε κατά 26,7%, το τυποποιημένο προϊόν κατά 53,9%, ενώ τα αυγά παρουσίασαν πολύ μικρότερη μεταβολή, 3,2%.
Έτσι, ενώ η επίσημη εικόνα της πρωτοβουλίας καταγράφει χιλιάδες κωδικούς με μειώσεις τιμών και μέση μείωση έως 9,5%, η εξέταση συγκεκριμένων ιστορικών τιμών δείχνει ότι η πορεία των προϊόντων δεν είναι ομοιόμορφη.
Για τον καταναλωτή, το ζητούμενο τελικά δεν είναι μόνο η ύπαρξη της ταμπέλας που αναγράφει «μείωση», αλλά το εάν το ποσό που καλείται να πληρώσει στο ταμείο είναι πράγματι χαμηλότερο και παραμένει χαμηλότερο με την πάροδο του χρόνου.
