Έρχονται “καµπάνες” από την Κοµισιόν για τα προγράµµατα κατάρτισης – Κόλαφος η τελική έκθεση

Σοβαρές «συστηµικές αδυναµίες», φωτογραφικούς όρους που περιόρισαν τον ελεύθερο ανταγωνισµό, φουσκωµένους προϋπολογισµούς και προβληµατική τεκµηρίωση της συµµετοχής των ωφελούµενων διαπιστώνει µεταξύ άλλων η τελική έκθεση ελέγχου της Κοµισιόν για τα ελληνικά προγράµµατα επαγγελµατικής κατάρτισης.

Τα βασικά σηµεία της έκθεσης της Κοµισιόν που περιλαµβάνονται στο αποκαλούµενο τελικό έγγραφο της Κοινής ∆ιεύθυνσης Ελέγχου για τη Συνοχή, µε ηµεροµηνία 7 Σεπτεµβρίου 2026, και έφερε στο φως χθες η ιστοσελίδα Euro2day, επιβεβαιώνουν πλήρως το σύνολο των ευρηµάτων της προκαταρκτικής έκθεσης που είχε αποκαλύψει τον περασµένο Μάρτιο η στήλη «Big Mouth» του powergame.gr. Βάσει του εγγράφου, οι Ευρωπαίοι ελεγκτές, ύστερα από έρευνα που διεξήγαγαν προκειµένου να διαπιστώσουν αν σηµειώθηκαν παρατυπίες σε σχέση µε µια σειρά προγραµµάτων κατάρτισης, τα οποία χρηµατοδοτήθηκαν από το ΕΣΠΑ της προγραµµατικής περιόδου 2021-2027, κατέληξαν στη διατύπωση «γνώµης µε επιφύλαξη και σηµαντικές επιπτώσεις» και κατέταξαν το ελληνικό σύστηµα διαχείρισης και ελέγχου των προγραµµάτων κατάρτισης στην Κατηγορία 3 – που στη γλώσσα των Βρυξελλών σηµαίνει ότι είναι δυσλειτουργικό και χρειάζεται ουσιαστικές βελτιώσεις καθώς τα προβλήµατα που εντοπίστηκαν έχουν «συστηµικό χαρακτήρα» και προκαλούν σοβαρό κίνδυνο παρατυπιών εις βάρος των ευρωπαϊκών Ταµείων.

Οι δειγµατοληπτικοί έλεγχοι πραγµατοποιήθηκαν στα τέλη του 2025 και κάλυψαν τα προγράµµατα «Ανθρώπινο ∆υναµικό και Κοινωνική Συνοχή» του ΕΚΤ+ και «∆ίκαιη Αναπτυξιακή Μετάβαση» του JTF. Στο µικροσκόπιο µπήκαν οι αντίστοιχες ∆ιαχειριστικές Αρχές και η Επιτελική ∆οµή ΕΣΠΑ του υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης.

Οι ευνοημένοι

Η τελική έκθεση της Κοµισιόν επαναφέρει το ζήτηµα των µεγάλων συµβάσεων που δεν χωρίστηκαν σε µικρότερα και λειτουργικά ανεξάρτητα τµήµατα και αναφέρει πως η συγκεκριµένη πρακτική ωφέλησε τους µεγάλους. Περιόρισε δηλαδή τη δυνατότητα συµµετοχής µικρότερων παρόχων και ευνόησε τα µεγαλύτερα σχήµατα, τα οποία µπορούσαν στη συνέχεια να αναθέτουν τµήµατα του έργου σε υπεργολάβους.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνει επίσης στους όρους συµµετοχής που απέκλειαν στην πράξη επιχειρήσεις άλλων ευρωπαϊκών χωρών από το να λάβουν µέρος στους διαγωνισµούς. Στο πλαίσιο των προκηρύξεων απαιτούνταν από τους παρόχους να διαθέτουν άδεια Κέντρου ∆ιά Βίου Μάθησης και φυσική εγκατάσταση στην Ελλάδα ήδη κατά την υποβολή της προσφοράς, ακόµη και όταν προβλεπόταν η διαδικτυακή υλοποίηση του εκάστοτε προγράµµατος.

∆ιαπιστώνεται επίσης ότι σε ορισµένα έργα η πιστοποίηση περιοριζόταν σε φορείς διαπιστευµένους από το Εθνικό Σύστηµα ∆ιαπίστευσης (ΕΣΥ∆) ή τον Εθνικό Οργανισµό Πιστοποίησης Προσόντων και Επαγγελµατικού Προσανατολισµού (ΕΟΠΠΕΠ), χωρίς να αναγνωρίζονται ισοδύναµα διεθνή πρότυπα, όπως το ISO/IEC 17024. Η Κοµισιόν έκρινε ότι οι απαιτήσεις αυτές παραβιάζουν τις ευρωπαϊκές αρχές της ίσης µεταχείρισης και της µη διάκρισης.

Οι ελεγκτές εντόπισαν επίσης πλήθος περιπτώσεις κατά την οποία ο φορέας κατάρτισης υπερεκτιµούσε τους συµµετέχοντες και τους προϋπολογισµούς, χωρίς επαρκή προσαρµογή του κόστους στον τρόπο παροχής της κατάρτισης. Σε αρκετές περιπτώσεις δηλαδή εφαρµόστηκαν οι ανώτατες επιτρεπόµενες τιµές, παρότι µεγάλο µέρος της εκπαίδευσης γινόταν ασύγχρονα µέσω διαδικτύου και συνεπώς είχε αισθητά χαµηλότερο πραγµατικό κόστος.

Σε ορισµένα έργα, η συµµετοχή ήταν έως και 87% χαµηλότερη από τον αρχικό στόχο. Ενδεικτικά, στο πρόγραµµα του ΣΕΠΕ αντί για 1.600 ανέργους, καταρτίστηκαν τελικά 209 (13%), στο Έργο ΕΣΑµεΑ από 3.000 άτοµα µε αναπηρία, συµµετείχαν 882 (29%), ενώ σε έργο της ΕΣΕΕ αντί για 3.700 νέους ανέργους, συµµετείχαν 1.750 (50%).

Για τους κρατούμενους

Από τις πλέον προβληµατικές περιπτώσεις ήταν το πρόγραµµα κατάρτισης κρατουµένων. Στο δείγµα των 30 συµµετεχόντων, οι 26 δεν είχαν συµπληρώσει τις προβλεπόµενες ώρες εκπαίδευσης, ενώ ορισµένοι παρακολουθούσαν µαθήµατα στα ελληνικά χωρίς να γνωρίζουν καν τη γλώσσα.

Οι ελεγκτές δεν βρήκαν φύλλα απαντήσεων ή αναλυτικές βαθµολογίες που να τεκµηριώνουν την πιστοποίηση των γνώσεων. Στα παρουσιολόγια υπήρχαν µόνο οι υπογραφές των εκπαιδευτών και όχι των εκπαιδευοµένων, ενώ µέρος της εκπαίδευσης πραγµατοποιήθηκε εξ αποστάσεως, παρά τη συµβατική υποχρέωση για διά ζώσης κατάρτιση στις εγκαταστάσεις κράτησης. Τα ευρήµατα δηµιουργούν ευρύτερες αµφιβολίες για το κατά πόσο οι ωφελούµενοι απέκτησαν πράγµατι τις δεξιότητες για τις οποίες διατέθηκαν οι ευρωπαϊκοί πόροι.

Κίνδυνος ντόμινο

Η ποινή που αντιµετωπίζει η Ελλάδα για όλες αυτές τις παρατυπίες είναι ότι θα υποχρεωθεί να επιστρέψει στις Βρυξέλλες το 25% των ευρωπαϊκών κονδυλίων για τις συµβάσεις όπου διαπιστώθηκαν παραβάσεις. Πρόκειται ουσιαστικά για περικοπή ή επιστροφή ευρωπαϊκής χρηµατοδότησης και όχι για ένα συµβατικό διοικητικό πρόστιµο.

Το σοβαρότερο, όµως, είναι ότι η Κοµισιόν χαρακτηρίζει την παρατυπία συστηµική και ζητά από τις ελληνικές Αρχές να επιστρέψουν το 25% των κονδυλίων και σε άλλα προγράµµατα του ίδιου φορέα, εφόσον περιλαµβάνουν αντίστοιχους όρους αποκλεισµού ευρωπαϊκών επιχειρήσεων.

Έτσι, ο λογαριασµός δεν περιορίζεται στα έργα του αρχικού δείγµατος. Βάσει του πίνακα των δηµοσιονοµικών διορθώσεων, το συνολικό προτεινόµενο πρόστιµο για το ελεγχθέν δείγµα ανέρχεται σε 1.622.018,85 ευρώ. Το ποσό αυτό προκύπτει από την επιβολή του µέγιστου ποσοστού 25% επί ελεγχθεισών δαπανών ύψους 6.488.075,40 ευρώ. Εφόσον όµως το πρόστιµο επεκταθεί και στο σύνολο των συµβάσεων για την επαγγελµατική κατάρτιση (που άλλωστε έχουν τα ίδια χαρακτηριστικά) η επέκταση του 25% θα υποχρεώσει την Ελλάδα σε επιστροφές πολλών εκατοµµυρίων.

Τι απαντά η κυβέρνηση

Από το γραφείο Τύπου του αναπληρωτή υπουργού Οικονοµικών, Νίκου Παπαθανάση, εκδόθηκε ανακοίνωση που αναφέρει τα εξής: «Το θεσµικό πλαίσιο που διέπει τον σχεδιασµό και την υλοποίηση των πράξεων κατάρτισης, συµπεριλαµβανοµένων και των διαγωνισµών, πέραν από το ν. 4412/16 περί δηµοσίων συµβάσεων, εκπονήθηκε από τη χώρα µας την περίοδο 2020-22 (ΕΣ∆ΕΚ και σχετική εθνική νοµοθεσία) σε συνεργασία µε την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και κατόπιν κατευθύνσεών της. Ειδικότερα, οι διαγωνισµοί ελέγχθηκαν δειγµατοληπτικά από την ευρωπαϊκή ελεγκτική Αρχή (DAC) είχαν συνταχθεί βάσει του ως άνω θεσµικού πλαισίου και είχαν εγκριθεί από το Ελεγκτικό Συνέδριο. Επίσης, στον έλεγχο και το σχετικό πόρισµα της DAC αναφέρεται ρητά, ότι οι αρµόδιες Υπηρεσίες ακολούθησαν τις προβλεπόµενες διαδικασίες του εθνικού θεσµικού πλαισίου για τις καταρτίσεις (ΕΣ∆ΕΚ), όπως αυτές διαµορφώθηκαν ύστερα από συστάσεις της ΕΕ σε έλεγχο που πραγµατοποίησε το 2017 κατά τον οποίο διαπίστωσε συστηµικές αδυναµίες σε δράσεις κατάρτισης. Επιπλέον, σηµειώνεται ότι η χώρα µας θα εξετάσει τις δυνατότητες που της παρέχονται από το σχετικό κανονιστικό πλαίσιο για την αµφισβήτηση του περιεχοµένου του εν λόγω πορίσµατος. Υπογραµµίζεται ακόµα ότι τυχόν επιβολή δηµοσιονοµικών διορθώσεων καλύπτεται από άλλες ενωσιακές δαπάνες, ώστε να µην υπάρχει απώλεια ευρωπαϊκών πόρων. Σε κάθε περίπτωση, η κυβέρνηση ανέκαθεν είναι ανοιχτή σε κάθε έλεγχο σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο».

prpolitika/Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα Απογευματινή