Trikala Day Καθημερινή Ηλεκτρονική Εφημερίδα των Τρικάλων
Πρόταση για τον καταστατικό χάρτη της Αυτοδιοίκησης.
Την περίοδο αυτή βρισκόμαστε στην φάση της διαβούλευσης για τον νέο καταστατικό
χάρτη της Αυτοδιοίκησης.
Με την ευκαιρία και την προτροπή αυτή αξιοποιώντας την όποια εμπειρία αποκόμισα από
την συμμετοχή μου στην αυτοδιοίκηση, θεωρώ ότι έχω καθήκον να την καταθέσω για μια
ακόμη φορά.
Εισαγωγή.
Η αυτοδιοίκηση δεν πρέπει να είναι μόνο η διοίκηση τοπικών υποθέσεων, αλλά μια
διακριτή μορφή διαχείρισης σημαντικών τοπικών ζητημάτων που αφορούν την
καθημερινότητα και την ζωή των κατοίκων της χώρας, μία εναλλακτική δομή πολιτικής
εξουσίας. Μια δομή που από την φύση και τα χαρακτηριστικά της έχει την δυνατότητα να
προσεγγίσει όσο το δυνατόν την άμεση δημοκρατία, να εκπαιδεύει και λειτουργεί με
“ενεργούς πολίτες” , να δίνει λύσεις στα προβλήματα της καθημερινής- και όχι μόνο-
ζωής, συνδράμοντας παράλληλα στην λειτουργία του κράτους και στην αντιμετώπιση
μειζόνων εθνικών ζητημάτων όπως π.χ η ερήμωση της περιφέρειας, το συνεπακόλουθο
πλήγμα στην ανάπτυξη και το δημογραφικό πρόβλημα.
1. Χωροταξική δομή.
Η εφαρμογή τόσα χρόνια της υπάρχουσας Καλλικρατικής χωροταξικής οργάνωσης
έδωσε τα δείγματά της και συνεπώς οι όποιες διορθώσεις μπορούν εύκολα και με την
συνδρομή τοπικής διαβούλευσης να επέλθουν. Απόψεις περί αυτού εκφεύγουν του
κυρίως σκοπού της πιο κάτω πρότασης.
2. Οργανωτική δομή των Δήμων και Κοινοτήτων.
Προτείνω την μητροπολιτική οργάνωση των υπαρχόντων Καλλικρατικών δήμων. Με
βάση την δομή αυτή, οι υπάρχουσες δημοτικές ενότητες με τις τοπικές κοινότητες
τους, θα πρέπει να αποκτήσουν πλήρη πολιτική δομή και αυτόνομή υποστήριξη των
βασικών λειτουργιών τους (όπως οι γνωστές παλιές κοινότητες). Έτσι θα εκλέγουν
άμεσα πρόεδρο και κοινοτικό συμβούλιο με αυτόνομη εκλογική διαδικασία. Η
πολιτική αυτή αρχή θα διαχειρίζεται τα ζητήματα της κοινότητας μέσα από τον
προϋπολογισμό της, όπως αυτός θα προκύπτει από τα ανταποδοτικά έσοδα της και από
το αναλογούν μερίδιο των κεντρικών πόρων και επιχορηγήσεων που θα δικαιούται και
θα λαμβάνει από τον μητροπολιτικό δήμο στον οποίον θα υπάγεται και θα αναφέρεται
ο προϋπολογισμός της, ως διακριτό μεν, αλλά συνδεδεμένο μέρος του
προϋπολογισμού του μητροπολιτικού δήμου. Η κοινότητα θα τυγχάνει όλων των
υποστηρικτικών λειτουργιών από τον κεντρικό δήμο στον οποίο υπάγεται και
αναφέρεται για ζητήματα και δράσεις που εκφεύγουν των δυνατοτήτων της
οργανωτικής της δομής. Έτσι υπηρεσίες “κλίμακας” όπως η λογιστική
παρακολούθηση (διπλογραφικό σύστημα), οι τεχνικές υπηρεσίες, η αστυνομία, η
διακομιδή και επεξεργασία των σκουπιδιών κ.λ.π θα προσφέρονται από τον
μητροπολιτικό δήμο και θα πιστώνονται στον προϋπολογισμό του. Υπηρεσίες
μικρότερων οργανωτικών και κεφαλαιακών απαιτήσεων όπως γραμματειακή στήριξη,
ΚΕΠ, συλλογή σκουπιδιών, καθαριότητα χώρου και καθημερινή συντήρηση έργων και
πρασίνου, μικρές τεχνικές παρεμβάσεις και συντηρήσεις, ΚΑΠΗ, παιδικός σταθμός
κ.λ.π θα μπορούν να παρέχονται αυτοδύναμα από τις κοινότητες και να αναφέρονται
στον προϋπολογισμό τους. Το σύστημα αυτό προσομοιάζει στην υποστηρικτική του
δομή με την λειτουργία των παλιών κοινοτήτων, όπου στην θέση της τότε Νομαρχίας
που αυτές αναφέρονταν θα βρίσκεται σήμερα ο μητροπολιτικός Δήμος, θα διατηρούν
δε αυτές κατά τα λοιπά την πολιτική αρμοδιότητα και εξουσία που κατείχαν οι παλιές
κοινότητες.
Κατ αυτόν τον τρόπο θα λειτουργήσει η δημοκρατία κατά βάθος και κατά πλάτος, οι
κοινότητες θα ζωντανέψουν σταδιακά και θα βοηθηθεί το κεφαλαιώδες Εθνικό ζήτημα
του δημογραφικού.
3. Πολιτική δομή .
Το δημοτικό Συμβούλιο του μητροπολιτικού Δήμου και τα κοινοτικά Συμβούλια
πρέπει να είναι ολιγομελή και όχι όπως τα σημερινά πολυπληθή συμβούλια όπου ο
σύμβουλος χάνεται ή μπορεί να χάνεται στο πλήθος, ώστε σε συνδυασμό με το
εκλογικό σύστημα, στην εκλογή και στην λειτουργία του δημοτικού συμβούλου να
υπερτερεί το στοιχείο της αξιοσύνης της διακριτότητας και υπευθυνότητας. Ο
δημοτικός σύμβουλος πρέπει να έχει αναβαθμισμένες αρμοδιότητες και ευθύνες. Οι
δημοτικοί σύμβουλοι πρέπει να έχουν ως καθήκον να λαμβάνουν ενεργό θέση επί των
θεμάτων του Δήμου, να συμμετέχουν όλοι στα όργανά του συμμετέχοντας όλοι στην
διοίκηση του , η δε θέση τους πρέπει να είναι γνωστή και διαφανής στην κοινωνία.
Έτσι πέραν του συλλογικού απολογισμού θα συλλειτουργεί η ατομική ευθύνη και ο
προσωπικός απολογισμός, στοιχεία που θα προάγουν την αξιοσύνη. Μια τέτοια
λειτουργία σπάει τις διαχωριστικές γραμμές των παρατάξεων, την λογική των μπλοκ
πλειοψηφίας, βοηθά τον Δήμαρχο στην ορθή άσκηση της διοίκησης, τον Σύμβουλο
στην πλεύση της ορθής, λογικής και υπεύθυνης άποψης και το εκλογικό σώμα στην
υπεύθυνη και ορθή κρίση και επιλογή. Επί παραδείγματι, στο επίπεδο ενός μέσου
Δήμου όπως ο Μητροπολιτικός Δήμος Τρικκαίων το Δημοτικό Συμβούλιο πρέπει να
απαρτίζεται όχι πάνω από 19 μέλη και όχι 45 όπως είναι σήμερα. Οι αντιδημαρχίες
πρέπει να είναι τρείς ανά μισή θητεία και όχι 5-6-7 όπως είναι σήμερα, ώστε να μην
υποβαθμίζεται η πολιτική αξία αλλά και η αποτελεσματικότητα της θέσης. Ανάλογη
δομή πρέπει να έχουν και τα κοινοτικά Συμβούλια. Επί παραδείγματι, μια μέση
κοινότητα 2000 κατοίκων, θα μπορεί να έχει 9μελές κοινοτικό Συμβούλιο.
4.Εκλογικό σύστημα
Ο Δήμαρχος πρέπει να εκλέγεται σε ξεχωριστό ψηφοδέλτιο Δημάρχων με
μονοσταυρία, σε ένα ή δύο γύρους, έχοντας το 50+% των ψήφων. Οι Δήμαρχοι θα
πρέπει να είναι επικεφαλείς πλήρων αλλά ολιγομελών ψηφοδελτίων. Οι επιλογή των
Συμβούλων θα γίνεται με περιορισμένη σταυροδοσία (π.χ 2 σταυροί για το μέγεθος
του Δήμου Τρικκαίων) του ψηφοδελτίου της παράταξης που θα επιλέγει ο Δημότης.
Παράλληλα θα υπάρχει κοινό ψηφοδέλτιο όλων των υποψηφίων, όπου ο δημότης θα
μπορεί να επιλέξει και όποιον άλλο υποψήφιο κρίνει, με τον ίδιο αριθμό σταυρών. Οι
έδρες που θα λαμβάνει κάθε παράταξη θα προκύπτουν από την καταμέτρηση των
παραταξιακών ψηφοδελτίων, η δεν κατάταξη των συμβούλων ανά ψηφοδέλτιο θα
γίνεται με το σύνολο των σταυρών που λαμβάνει ο κάθε υποψήφιος από το
παραταξιακό και το κοινό ψηφοδέλτιο. Κατά τον ίδιο τρόπο θα γίνεται και η εκλογή
των κοινοταρχών και των κοινοτικών συμβουλίων.
Ο τρόπος αυτός εκλογής, προάγει την αξιοσύνη, βοηθά και τον υποψήφιο δίνοντας σε
αυτόν την δυνατότητα να απευθυνθεί σε όλο το εκλογικό σώμα, βοηθά όμως και τον
δημότη να προβεί σε υπεύθυνες και αξιοκρατικές επιλογές αυξάνοντας έτσι την
αίσθηση της συνυπευθυνότητας και συνεπώς της συμμετοχής του.
Με γνώμονα την συνυπευθυνότητα και συμμετοχή του πολίτη, θεωρούμε ότι το
μοντέλο αυτό της χωροταξικής-οργανωτικής-πολιτικής δομής των δήμων και το
εκλογικό σύστημα προσομοιάζει- κατά το δυνατόν βεβαίως- την άμεση δημοκρατία
που είναι το μείζον διακύβευμα αλλά και προνομιακός χώρος της πρωτοβάθμιας
τοπικής αυτοδιοίκησης.
Με την εφαρμογή αυτού του μοντέλου πολιτικής λειτουργίας στην αυτοδιοίκηση, θα
εκπαιδευτεί ο πολίτης ώστε να λειτουργεί ως «πολίτης» και θα ωθηθεί το πολιτικό
σύστημα της κεντρικής διακυβέρνησης ώστε να λειτουργεί αναλόγως.
