Trikala Day Καθημερινή Ηλεκτρονική Εφημερίδα των Τρικάλων
«Ο ιδιοκτήτης της Βιολάντα γνώριζε πολύ καλά για τη μυρωδιά στο εργοστάσιο. Ο,τι γινόταν στο εργοστάσιο αμέσως το μάθαινε. Και το παραμικρό. Δεν πήγαινε μόνο στο γραφείο του, αλλά κατέβαινε και κάτω. Δεν το παραδέχεται για να έχει ελαφρυντικά. Χωρίς τον Τζιωρτζιώτη δεν γινόταν τίποτα, αυτός κινούσε τα νήματα στις επιχειρήσεις του».
Ακριβώς τρεις μήνες από τη φονική έκρηξη στην μπισκοτοβιομηχανία Βιολάντα, οι συγγενείς των θυμάτων, όπως η κυρία Μαρία Κατσαρού που έχασε την αδελφή της, Ελένη, εκείνο το φοβερό ξημέρωμα, ψύχραιμη και με σταθερή φωνή, έχοντας συνειδητοποιήσει πλέον τη φοβερή απώλεια, είναι ξεκάθαρη για το τι θέλει και τι ζητούν όλοι οι συγγενείς των πέντε γυναικών που «έφυγαν» πάνω στο μεροκάματο. «Δικαίωση», λέει και προσθέτει: «Ολοι οι υπεύθυνοι στο εργοστάσιο γνώριζαν. Δεν θέλουμε να κλείσει, αλλά οι ευθύνες πρέπει να αποδοθούν».
Την περασμένη Πέμπτη ο ιδιοκτήτης της Βιολάντα, Κωνσταντίνος Τζιωρτζιώτης, απολογήθηκε εκ νέου ενώπιον του ανακριτή Τρικάλων, αυτή τη φορά για τα αδικήματα της ανθρωποκτονίας από αμέλεια κατά συρροή και της πρόκλησης σωματικών βλαβών κατά συρροή. Παραμένει προφυλακισμένος για το κακούργημα της έκρηξης με ενδεχόμενο δόλο, που είχε ως συνέπεια να σκοτωθούν οι πέντε εργαζόμενες της νυχτερινής βάρδιας στο εργοστάσιο των Τρικάλων.
Το πρώτο αίτημά του για άρση της προσωρινής κράτησης έχει απορριφθεί και έχει ασκήσει έφεση κατά της απορριπτικής απόφασης ενώπιον του αρμόδιου Συμβουλίου Πλημμελειοδικών. Βασικό υπερασπιστικό του επιχείρημα, με επίκληση και της σχετικής νομολογίας, είναι ότι δεν μπορεί να κατηγορείται για δόλο, αφού αυτό σημαίνει ότι όχι μόνο γνώριζε για τον κίνδυνο της έκρηξης, αλλά και ότι το είχε αποδεχθεί ως ενδεχόμενο. Ωστόσο, σύμφωνα με τη νομολογία, όταν υπάρχει αυτοδιακινδύνευση, δεν μπορεί να υπάρχει δόλος, κι έτσι ο Τζιωρτζιώτης υποστηρίζει ότι στο εργοστάσιο βρισκόταν καθημερινά ο ίδιος, αλλά και τα παιδιά του που εργάζονται στη Βιολάντα.
Παράλληλα, επανέρχεται στο προσκήνιο η πλημμύρα στο εργοστάσιο από τη θεομηνία «Daniel» τον Σεπτέμβριο του 2023. Τότε, οι εγκαταστάσεις, όπως δείχνει και η σχετική φωτογραφία, έμειναν επί ημέρες πλημμυρισμένες, με το νερό να βρίσκεται σε μεγάλο ύψος, όπως είχε συμβεί σχεδόν σε ολόκληρη τη Θεσσαλία.
Η πλευρά Τζιωρτζιώτη αναζητά τώρα στη θεομηνία την αρχή του κακού, που οδήγησε εν τέλει στη διάβρωση των σωληνώσεων μεταφοράς του προπανίου από τις δεξαμενές στο εργοστάσιο. Κι όμως, ακριβώς επειδή είχε συμβεί εκείνη η καταστροφή, οι έλεγχοι στις σωληνώσεις για τον κίνδυνο της διάβρωσης θα έπρεπε να ήταν συχνότεροι και με μεγαλύτερη επιμέλεια και σχολαστικότητα, τόσο από την ίδια την επιχείρηση όσο και από τις αρμόδιες δημόσιες υπηρεσίες με ελεγκτικό ρόλο.
Οι άδειες λειτουργίας
Τρεις μήνες μετά τη φονική έκρηξη οι συγγενείς προσπαθούν να συνηθίσουν την απώλεια. Παιδιά μαθαίνουν να ζουν χωρίς τις μανάδες τους, μανάδες χωρίς τις κόρες τους, άνδρες χωρίς τις γυναίκες τους. Μέχρι πριν από μερικές ημέρες, τουλάχιστον, ένα περιπολικό στάθμευε καθημερινά έξω από την κλειδωμένη κεντρική πύλη του εργοστασίου και το κουφάρι του πίσω κτιρίου. Οι έρευνες των ειδικών εμπειρογνωμόνων της Πυροσβεστικής, αλλά και η έκθεση του Πολυτεχνείου έχουν περιγράψει τον μηχανισμό και όσα προηγήθηκαν με τελικό αποτέλεσμα την τραγωδία.
Μετά την έκρηξη ανακλήθηκαν οι άδειες και στα άλλα δύο εργοστάσια της ίδιας ιδιοκτησίας. Πλέον το εργοστάσιο της Λάρισας επαναλειτουργεί, ενώ η εταιρεία αναμένει να λάβει εκ νέου άδεια λειτουργίας για το εργοστάσιο της θυγατρικής VitaFree, με την προσδοκία ότι θα μπορέσει από εκεί να αποκαταστήσει μεγάλο μέρος της παραγωγής.
Η Βιολάντα εξακολουθεί όλο αυτό το διάστημα να παραδίδει προϊόντα στην αγορά, τουλάχιστον εντός των ελληνικών συνόρων, από τα αποθέματά της. Παράλληλα, τον τελευταίο καιρό, μέρος της παραγωγής έχει μεταφερθεί σε άλλη τοπική μπισκοτοβιομηχανία κατόπιν συμφωνίας – στη νυχτερινή βάρδια, με εργαζόμενους της Βιολάντα, παράγει μπισκότα της που πριν από την τραγωδία έκανε εξαγωγές σε 20 χώρες.
Την επομένη της φονικής έκρηξης η επιχείρηση με ανακοίνωσή της είχε κάνει γνωστό ότι οι περίπου 350 εργαζόμενοί της θα εξακολουθούσαν να πληρώνονται κανονικά μέχρι να μπορέσουν να επαναλειτουργήσουν πλήρως οι εγκαταστάσεις της. Ωστόσο, σύμφωνα με πληροφορίες που έχουν περιέλθει στο Εργατικό Κέντρο Τρικάλων και όπως είπε στο «ΘΕΜΑ» ο πρόεδρός του Δημήτρης Αρμάγος, οι εργαζόμενοι πληρώθηκαν κανονικά μέχρι τον Φεβρουάριο, πήραν και το δώρο του Πάσχα, αλλά δεν έχουν πληρωθεί ακόμη για τον Μάρτιο. Επιπλέον, στο Εργατικό Κέντρο έχουν φτάσει καταγγελίες, σύμφωνα με τις οποίες η επιχείρηση ζητά τροποποίηση συμβάσεων εργασίας -από πλήρους απασχόλησης σε part time- εν όψει της επαναλειτουργίας της μονάδας VitaFree. Σημειώνεται ότι το πρώτο διάστημα μετά την τραγωδία οι περίπου 350 εργαζόμενοι στη Βιολάντα είχαν εμφανιστεί διχασμένοι και πολλοί είχαν σταθεί στο πλευρό του εργοδότη τους. Σε αυτό το πλαίσιο, ο Κωνσταντίνος Τζιωρτζιώτης επιχειρεί να χτίσει την υπεράσπισή του. Κατά πληροφορίες, η οσμή που είχε καταγγελθεί ότι αναδιδόταν τόσο από τον χώρο της λάντζας όσο και από τις τουαλέτες δεν οδηγούσε στο συμπέρασμα ότι μπορούσε να συνδεθεί με το προπάνιο, αφού δεν υπήρχαν εγκαταστάσεις όδευσης του προπανίου στα συγκεκριμένα σημεία, αλλά ακολουθούσαν πορεία 30 μέτρων, κάτω από το έδαφος. Ετσι, θεώρησαν ότι υπήρχε πρόβλημα στις αποχετεύσεις, γέμισαν τις τουαλέτες με καθαρτικά και απολυμαντικά και η οσμή ερχόταν και παρερχόταν.
Τεχνική έκθεση
Ο Τζιωρτζιώτης φέρεται μάλιστα να επικαλείται τεχνική έκθεση σύμφωνα με την οποία οι θειούχες ουσίες, οι μερκαπτάνες, που μπαίνουν στο φυσικά άοσμο προπάνιο ώστε να ανιχνεύεται διαρροή, ουσιαστικά απορροφήθηκαν και εξουδετερώθηκαν κάτω από το έδαφος από την υγρασία και το χώμα. Αναφέρεται χαρακτηριστικά στην τεχνική έκθεση που επικαλείται η πλευρά Τζιωρτζιώτη, προκειμένου να αντικρούσει το επιχείρημα ότι ενώ γνώριζε για την οσμή πρακτικά δεν έκανε τίποτα: «Το θειούχο οσμητικό κλάσμα του καυσίμου δεν διατηρήθηκε ανιχνεύσιμο στα περιβαλλοντικά δείγματα, παρότι ανιχνεύθηκαν οι κύριοι υδρογονάνθρακες του υγραερίου. Το εύρημα αυτό είναι απολύτως συμβατό με το διεθνώς αναγνωρισμένο φαινόμενο odor fade, δηλαδή την απομείωση ή απώλεια της οσμής του προπανίου λόγω προσρόφησης, απορρόφησης ή οξείδωσης των θειούχων οσμητικών ουσιών. Η τεχνική βιβλιογραφία αναγνωρίζει ότι, όταν το προπάνιο διαρρέει υπόγεια και διέρχεται μέσα από χώμα, υγρασία, σκυρόδεμα, σκουριά ή πορώδη υλικά, οι μερκαπτάνες και οι λοιπές θειούχες ενώσεις μπορεί να κατακρατηθούν ή να μετασχηματιστούν, με αποτέλεσμα το αέριο που τελικά μεταφέρεται ή διαφεύγει να έχει εξασθενημένο ή και μη ανιχνεύσιμο οσμητικό φορτίο. Συνεπώς, η απουσία θειούχων ενώσεων στα μεταγενέστερα περιβαλλοντικά δείγματα δεν αναιρεί τη διαρροή υγραερίου από τις δεξαμενές, αλλά αντιθέτως είναι τεχνικά συμβατή με την υπόγεια πορεία του αερίου σε περιβάλλον με χώμα, υγρασία και προϊόντα διάβρωσης».
Ωστόσο, το ερώτημα που θέτουν με ένταση οι συγγενείς των θυμάτων είναι γιατί δεν ελέγχθηκαν με τη μέγιστη επιμέλεια οι καταγγελίες των εργαζομένων για τη μυρωδιά – παρότι είχε προηγηθεί η καταστροφή από τη θεομηνία «Daniel». «Η αδελφή μου και οι άλλες γυναίκες δεν γυρίζουν πίσω, αλλά ας αναλάβει ο ιδιοκτήτης την ευθύνη του. Του έλεγαν συνέχεια και δεν φρόντισε να το φτιάξει. Δεν το παραδέχεται γιατί θέλει να έχει ελαφρυντικά και να αφεθεί ελεύθερος. Ούτε μια συγγνώμη δεν έχει ζητήσει, λέει ψέματα, αλλά άμα πει συγγνώμη, πάει να πει ότι αποδέχεται ότι φταίει. Δικό του ήταν το εργοστάσιο», λέει η κυρία Κατσαρού.
Η κυρία Κατσαρού, που προσπαθεί να στηρίξει τη μητέρα της Ανδρονίκη, αλλά και τον γιο της αδικοχαμένης αδελφής της, έχει καταθέσει ήδη στον ανακριτή «όσα γνώριζα. Οτι η μυρωδιά υπήρχε καιρό και ελπίζαμε ότι θα έκαναν κάτι. Δεν έκαναν τίποτα και εκ των υστέρων παριστάνουν ότι δεν ήξερε ο εργοδότης. Το θεωρώ κοροϊδία στα θύματα, στις γυναίκες που πέθαναν. Εμείς θέλουμε δικαιοσύνη, δεν είναι το παν τα χρήματα και οι αποζημιώσεις, ούτε να προσπαθεί ο εργοδότης με ψίχουλα να αποφύγει τις ευθύνες του».
Σύμφωνα με όσα έχουν γίνει γνωστά, μετά τις καταγγελίες έγιναν έλεγχοι από υδραυλικό στις εγκαταστάσεις τον Δεκέμβριο του 2025, αλλά και τον Ιανουάριο, λίγες ημέρες πριν από τη φονική έκρηξη, στους οποίους όμως δεν έγινε σύνδεση της μυρωδιάς με τις σωληνώσεις του προπανίου.
Αστοχίες
Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει η έκθεση του Εργαστηρίου Μεταλλογνωσίας της Σχολής Μεταλλειολόγων-Μηχανικών του ΕΜΠ, την οποία συνέταξε ο αναπληρωτής καθηγητής δρ Πέτρος Τσακιρίδης. Στα συμπεράσματα της έκθεσης πραγματογνωμοσύνης που έχει παραδοθεί από τις αρχές Μαρτίου στην Πυροσβεστική και έχει συμπεριληφθεί στη δικογραφία προκύπτει σειρά αστοχιών και παραλείψεων. Ειδικότερα:
■ Ως προς τον τύπο χάλυβα των σωληνώσεων: Η αστοχία που παρατηρήθηκε δεν αποδίδεται σε ακαταλληλότητα ή μεταλλουργική ανεπάρκεια του χάλυβα, αλλά σε εξωγενείς παράγοντες που σχετίζονται με τις συνθήκες εγκατάστασης και αντιδιαβρωτικής προστασίας του υπόγειου τμήματος.
■ Ως προς τη γήρανση της επικάλυψης του υπέργειου τμήματος: «Παρότι στο εξεταζόμενο υπέργειο δείγμα δεν παρατηρήθηκε ενεργός διάβρωση του χάλυβα, η κατάσταση της επικάλυψης υποδεικνύει σημαντική μείωση της προστατευτικής της ικανότητας, καθώς βρίσκεται σε στάδιο λειτουργικής υποβάθμισης».
■ Ως προς τον τύπο των υπόγειων συνδέσεων: «Η επιλογή κοχλιωτής σύνδεσης στο εξεταζόμενο υπόγειο τμήμα συνιστά κατασκευαστική πρακτική αυξημένου κινδύνου, η οποία σε συνδυασμό με την απουσία εξωτερικής αντιδιαβρωτικής προστασίας και προστατευτικής επίχωσης συνέβαλε καθοριστικά στη δημιουργία συνθηκών τοπικής διάβρωσης. Αν και δεν αποτέλεσε στο συγκεκριμένο σημείο άμεση αιτία διάτρησης, η κοχλιωτή σύνδεση τεκμηριώνεται ως δυνητικό σημείο αστοχίας και ως απόκλιση από τις βέλτιστες πρακτικές και τις κανονιστικές απαιτήσεις για υπόγειες εγκαταστάσεις αερίων καυσίμων».
■ Ως προς την απουσία αντιδιαβρωτικής προστασίας: «Η έλλειψη τόσο παθητικής όσο και ενεργητικής προστασίας άφησε τον αγωγό πλήρως εκτεθειμένο στη φυσική διαβρωτική δράση του εδάφους, οδηγώντας στην ανάπτυξη εκτεταμένου pitting (σ.σ.: διάβρωση και τρυπήματα) και τελικά σε διαμπερείς αστοχίες. Συνεπώς, η απουσία αντιδιαβρωτικής επικάλυψης και καθοδικής προστασίας συνιστά ουσιώδη απόκλιση από τις κανονιστικές απαιτήσεις και τις βέλτιστες πρακτικές για υπόγειους αγωγούς καυσίμων και αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για τον αναπτυσσόμενο μηχανισμό διάβρωσης και την πρόωρη αστοχία της σωλήνωσης».
■ Ως προς την απουσία προστατευτικού στρώματος άμμου: «Η άμμος εξασφαλίζει ομοιόμορφη μηχανική στήριξη, αποτρέπει σημειακές καταπονήσεις και, κυρίως, λειτουργεί ως ουδέτερο και αποστραγγιστικό μέσο, μειώνοντας την παραμονή υγρασίας και την άμεση επαφή του μετάλλου με επιθετικά εδαφική συστατικά. Η απουσία τέτοιας προστατευτικής στρώσης στην εξεταζόμενη εγκατάσταση συνιστά ουσιώδη απόκλιση από τις κανονιστικές απαιτήσεις και τις βέλτιστες τεχνικές πρακτικές. Σε συνδυασμό με την έλλειψη εξωτερικής αντιδιαβρωτικής επικάλυψης και καθοδικής προστασίας, η απευθείας έδραση του σωλήνα σε φυσικό, αγώγιμο και υγρό έδαφος συνέβαλε καθοριστικά στη δημιουργία συνθηκών έντονης τοπικής διάβρωσης και στην πρόωρη διαμπερή αστοχία της σωλήνωσης».
Στον ανακριτή
Πρέπει να σημειωθεί ότι ενώπιον του ανακριτή Τρικάλων απολογούνται σήμερα ως νέοι κατηγορούμενοι για την τραγωδία στη Βιολάντα ο διευθυντής του εργοστασίου και ο προϊστάμενος παραγωγής. Οι κατηγορίες που αντιμετωπίζουν είναι άμεση συνέργεια σε έκρηξη με δόλο, ανθρωποκτονία από αμέλεια κατά συρροή και πρόκληση σωματικών βλαβών. Από την πλευρά του, ο συνήγορος του ιδιοκτήτη της Βιολάντα, Μιχάλης Δημητρακόπουλος, σε δηλώσεις του, μετά τη συμπληρωματική απολογία του εντολέα του, σημείωσε ότι μέλημα του κ. Τζιωρτζιώτη είναι να στηρίξει ισοβίως τις οικογένειες που έχασαν τους ανθρώπους τους, αλλά και πώς δεν θα χάσουν τη δουλειά τους οι περίπου 350 εργαζόμενοι που ζουν από τη δουλειά τους στην επιχείρησή του. «Είναι μια οικογένεια, δεν είναι ξένοι οι εργαζόμενοι στον κ. Τζιωρτζιώτη, είναι φίλοι, συγγενείς, συγχωριανοί, γι’ αυτό στέκονται και στο πλευρό του οι εργαζόμενοι. Δεν θέλουμε να μιλήσουμε νομικά γι’ αυτή την υπόθεση», είπε χαρακτηριστικά ο κ. Δημητρακόπουλος.
