50 xρόνια φαγούρα: Εξαγγελίες χωρίς αποτέλεσμα για την κατάργηση των Πανελλήνιων Εξετάσεων

Με πολύ άγχος, περίπου 90.000 μαθητές, πέρασαν την περασμένη Παρασκευή την πόρτα των τάξεών τους, μπαίνοντας στη «μάχη» των Πανελλαδικών Εξετάσεων. Όπως κάθε χρόνο τέτοια εποχή, έτσι και φέτος, συζητείται έντονα στο δημόσιο διάλογο το αν και πότε θα καταργηθεί ο θεσμός των Πανελλαδικών Εξετάσεων. Και μπορεί μια τέτοια εξέλιξη να μην αναμένεται τα προσεχή χρόνια, εντούτοις πρόκειται για μια αναμόρφωση που εξαγγέλλεται από τα πολιτικά κόμματα εδώ και σχεδόν μισό αιώνα.

«Χωρίς εξετάσεις»
Η αρχή των εξαγγελιών για κατάργηση των Πανελλαδικών εξετάσεων, ξεκίνησε το μακρινό 1978. Τότε, ο υφυπουργός Παιδείας, Βασίλης Κοντογιαννόπουλος, διαβεβαίωνε πως από το 1980 κι έπειτα, «η εισαγωγή στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση θα γίνεται χωρίς εξετάσεις και δεν θα εξαρτάται στο εξής από παράγοντες όπως τα φροντιστήρια». Τελικά, οι δεσμεύσεις δεν υλοποιήθηκαν, ενώ ο αριθμός των φροντιστηρίων σχεδόν διπλασιάστηκε έως το 1982.

Δέσμες
Λίγα χρόνια αργότερα, το 1983, αποφασίστηκε η μετονομασία των Πανελλαδικών Εξετάσεων σε «Γενικές Εξετάσεις» και θεσπίστηκαν οι πέντε δέσμες μαθημάτων. Το νέο σύστημα που εφαρμόστηκε έως το 1988, προέβλεπε την εξέταση των μαθητών σε 4 μαθήματα και μόνο στη Γ’ Λυκείου. Όπως είχε εξαγγελθεί τότε, στόχος ήταν να περιοριστεί η εξάπλωση των φροντιστηρίων και να υπάρξει ισότητα ευκαιριών, κάτι που ουδόλως επετεύχθη.

Υπεραριθμία αριστούχων
Τα πράγματα έγιναν ακόμα χειρότερα στη συνέχεια, καθώς έως το 1988, λαμβάνονταν υπόψη (σε ποσοστό 25%) οι βαθμοί και των τριών τάξεων του Λυκείου, γεγονός που οδήγησε σε φαινόμενα υπεραριθμίας αριστούχων.

Το 1988, αποφασίστηκε ότι ο υποψήφιος έπρεπε να συγκεντρώσει στο βασικό μάθημα τουλάχιστον 10, ενώ η συμμετοχή στις Πανελλαδικές Εξετάσεις, δεν ήταν πλέον υποχρεωτική.

Ελεύθερη πρόσβαση στα ΑΕΙ
Η περίοδος των «Γενικών Εξετάσεων» ολοκληρώθηκε το 1999 και ξεκίνησε η εποχή των «Πανελλαδικών Εξετάσεων Ενιαίου Λυκείου», όπου προβλέφθηκε η εξέταση των μαθητών σε όλα τα μαθήματα, τόσο στη Β’ όσο και στη Γ’ Λυκείου. Το σημαντικότερο όμως ήταν ότι ο τότε υπουργός Παιδείας, Γεράσιμος Αρσένης, εξήγγειλε την ελεύθερη πρόσβαση στα ΑΕΙ. Στόχος ήταν -ξανά- η μείωση των φροντιστηρίων. Τελικά όμως, ήταν η εποχή που σύμφωνα με πολλούς, το Λύκειο μετατράπηκε σε εξεταστικό κέντρο.

Όπως προέκυψε όμως από την εφαρμογή του συστήματος, ένας τεράστιος όγκος των μαθητών «έμεινε» στην ίδια τάξη, ενώ μέσα σε λίγα χρόνια σχεδόν το 90% των μαθητών πήγαινε στο φροντιστήριο ή παρακολουθούσε ιδιαίτερα μαθήματα. Απότοκο της νέας συνθήκης ήταν να αυξηθούν κατά πολύ οι δαπάνες για την παραπαιδεία.

Το 2001 αποφασίστηκε ο περιορισμός του αριθμού των πανελλαδικώς εξεταζόμενων μαθημάτων, ενώ το 2004 καταργήθηκαν οι Πανελλαδικές Εξετάσεις στη Β’ Λυκείου.

Βάση του 10
Από το 2005 έως το 2009, καθιερώθηκαν οι «Πανελλαδικές Εξετάσεις Γενικού Λυκείου», όπου εισήχθη και η περίφημη βάση του 10, που καταργήθηκε εκ νέου το 2010. Οι νέες δεσμεύσεις για περιορισμό των φροντιστηρίων δεν τηρήθηκαν ούτε αυτή τη φορά, ενώ τότε άρχισε να εμφανίζεται το φαινόμενο των πολλών χιλιάδων κενών θέσεων σε ΑΕΙ και ΤΕΙ.

Ελάχιστη βάση εισαγωγής
Το 2013 αποφασίστηκε η θέσπιση της Τράπεζας Θεμάτων, που όμως καταργήθηκε δύο χρόνια αργότερα.

Η τελευταία αλλαγή σε ότι αφορά τις Πανελλαδικές Εξετάσεις, εισήχθη το 2021, όταν άρχισε να εφαρμόζεται η ελάχιστη βάση εισαγωγής.

Εθνικό Απολυτήριο
Όπως εξήγγειλε πρόσφατα η νυν υπουργός Παιδείας, Σοφία Ζαχαράκη, όσοι φοιτούν σήμερα στο Λύκειο και στη Γ’ Γυμνασίου θα εξεταστούν με το υπάρχον σύστημα. Οποιαδήποτε αλλαγή θα εφαρμοστεί το νωρίτερο το 2027 ή το 2028.

Οι νέες αλλαγές φαίνεται πως θα συνδέονται με το Εθνικό Απολυτήριο, ενώ το σχετικό πόρισμα και ο χάρτης εφαρμογής με πιλοτικές φάσεις, αναμένεται να εκδοθούν στα τέλη της φετινής χρονιάς. Όπως έχει εξαγγελθεί, στόχος είναι να ενισχυθεί ο ρόλος του Λυκείου και να καθιερωθεί ένα πιο ολοκληρωμένο σύστημα αξιολόγησης, όπου ενδεχομένως θα συνυπολογίζεται ο βαθμός από περισσότερες τάξεις.

Παράλληλα, στο τραπέζι έχει πέσει η πρόταση της θέσπισης ασφαλιστικών δικλείδων, προκειμένου να περιοριστούν οι μεγάλες αποκλίσεις μεταξύ προφορικών και γραπτών βαθμών. Παραμένει άγνωστο πως θα επιτευχθεί αυτό.

Επίσης, εξετάζεται η δημιουργία Εθνικής Αρχής Εξετάσεων, η συγκρότηση Εθνικού Σώματος Βαθμολογητών, η περαιτέρω ψηφιοποίηση των γραπτών και η αναβάθμιση της Τράπεζας Θεμάτων.

Σχεδιάζεται από το 1994
Πάντως, δεν είναι η πρώτη φορά που το Εθνικό Απολυτήριο έρχεται στο προσκήνιο της επικαιρότητας. Το αντίθετο. Ήταν άλλωστε ο Γιώργος Παπανδρέου, αυτός που από τη θέση του υπουργού Παιδείας, άρχισε να το σχεδιάζει το μακρινό 1994. Ο σχεδιασμός όμως δεν ολοκληρώθηκε, καθώς το 1996, τη θέση του ανέλαβε ο Γεράσιμος Αρσένης. Τελικά, αποφαίστηκε η αναβολή του μέτρου, με τον τότε πρωθυπουργό, Κώστα Σημίτη να δηλώνει πως «η καθιέρωση του εθνικού Απολυτηρίου θα δώσει λύσεις σε πολλά προβλήματα και θα αναδείξει το Λύκειο ως σχολείο εθνικής παιδείας», αλλά «έπειτα από διάλογο για την υλοποίησή του».

Η επόμενη υπουργός Παιδείας που θέλησε να επαναφέρει τα σχέδια για το εθνικό Απολυτήριο ήταν η Άννα Διαμαντοπούλου, όμως και σε αυτή την περίπτωση το σχέδιο πάγωσε. Όπως άλλωστε δήλωσε μετά από χρόνια η Άννα Διαμαντοπούλου, το σχέδιο «κατατέθηκε στη Βουλή, αλλά τότε, επί κυβέρνησης Παπαδήμου, ο κύριος Σαμαράς δεν δέχτηκε να προχωρήσει».

ieidiseis